آزار جنسی به هر نوع گفتار یا رفتار ناخواسته‌ای گفته می‌شود که ماهیت جنسی دارد و باعث می‌شود فرد احساس تحقیر یا شرم جنسی کند. قوانین کره‌جنوبی آزار جنسی را در روابط مرتبط با کار و اشتغال، مانند محل کار و مدرسه، ممنوع کرده و به طور فعال از حقوق افراد آسیب‌دیده حمایت می‌کند. این راهنما توضیح می‌دهد که آزار جنسی چیست و اگر برای شما اتفاق افتاد چه کاری می‌توانید انجام دهید.

آزار جنسی چیست؟

قانون اساسی برابری جنسیتی (ماده ۳، بند ۲) آزار جنسی را این‌گونه تعریف می‌کند: «رفتاری که در آن یک شاغل، کارفرما یا کارگر در چارچوب کار، اشتغال یا هر رابطه دیگری، با سوءاستفاده از موقعیت خود یا در ارتباط با کار، از طریق گفتار و رفتار جنسی یا درخواست‌های جنسی، در طرف مقابل احساس تحقیر یا انزجار جنسی ایجاد کند؛ یا رفتاری که به این دلیل که طرف مقابل از آن گفتار و رفتار جنسی یا درخواست‌های جنسی پیروی نکرده به او زیان برساند، یا اعلام قصد کند که در ازای پیروی او و مشروط بر آن، منفعتی به او بدهد.»

به طور مشخص‌تر، آزار جنسی زمانی رخ می‌دهد که فردی در موقعیت قدرت، یا در ارتباط با کار یا رابطه‌ای جاری، هر یک از اعمال زیر را انجام دهد:

  • استفاده از گفتار، رفتار یا درخواست‌های جنسی که باعث ایجاد احساس تحقیر یا انزجار جنسی در طرف مقابل شود
  • ایجاد محدودیت یا ضرر برای کسی به این دلیل که از درخواست جنسی سرباز زده است
  • اشاره به اینکه پذیرش یک درخواست جنسی منجر به مزایایی خواهد شد

چرا قانون آزار جنسی را تنظیم می‌کند؟

آزار جنسی حقوق اساسی افراد آسیب‌دیده را نقض می‌کند، از جمله حق تعیین سرنوشت جنسی (حق تصمیم‌گیری مستقل درباره رفتار جنسی خود)، حق کار در محیط کار، و حق یادگیری در محیط‌های آموزشی.

چگونه مشخص می‌شود که آیا چیزی آزار جنسی محسوب می‌شود؟

قصد و نیت فردی که آن کار را انجام داده معیار تصمیم‌گیری نیست. گفتن «شوخی بود» یا «قصد بدی نداشتم» به طور خودکار به این معنا نیست که آزار جنسی اتفاق نیفتاده. در عین حال، صرف اینکه کسی ناراحت شده باشد به تنهایی برای اثبات آزار جنسی کافی نیست. سه عامل با هم در نظر گرفته می‌شوند:

  1. تجربه قربانی: آیا قربانی آن رفتار را نمی‌خواست و آیا باعث احساس تحقیر یا انزجار جنسی در او شد؟
  2. معیار قربانی معقول: آیا یک فرد متوسط که در همان موقعیت قرار می‌گرفت نیز احساس تحقیر یا انزجار جنسی می‌کرد؟
  3. زمینه و شرایط: شدت و تکرار رفتار جنسی، و رابطه میان طرفین درگیر

انواع آزار جنسی

آزار جنسی کلامی

آزار جنسی که از طریق گفتار یا نوشتار انجام می‌شود:

  • جوک‌ها یا داستان‌های جنسی صریح (از جمله از طریق تلفن، پیامک، شبکه‌های اجتماعی یا ایمیل)
  • اظهار نظر ناخواسته درباره ظاهر فرد یا پرسیدن درباره تجربیات جنسی او
  • پخش شایعه درباره زندگی جنسی فرد

آزار جنسی بصری

آزار جنسی که از طریق دیدن چیزی باعث ناراحتی یا انزجار می‌شود:

  • نشان دادن، نمایش دادن یا پست کردن عکس‌ها، تصاویر یا ویدیوهای جنسی صریح
  • در معرض دید قرار دادن عمدی قسمت‌های خاصی از بدن

آزار جنسی جسمانی

آزار جنسی که شامل تماس فیزیکی ناخواسته می‌شود:

  • لمس سر، شانه‌ها، پشت یا سایر قسمت‌های بدن بدون رضایت فرد
  • فشار آوردن برای انجام کارهایی مثل «لاو شات» (آداب نوشیدنی که در آن افراد دست به دست هم می‌دهند و همزمان می‌نوشند)

آزار جنسی در محیط کار

بر اساس قانون برابری در استخدام و حمایت از توازن کار و زندگی خانوادگی (ماده ۲، بند ۲)، آزار جنسی در محیط کار زمانی رخ می‌دهد که کارفرما، سرپرست، یا همکار از موقعیت خود در محیط کار سوءاستفاده کند یا از رابطه کاری بهره بگیرد تا باعث احساس تحقیر یا انزجار جنسی در کارمند دیگری شود، یا به این دلیل که کارمند از رفتار جنسی پیروی نکرده، به او ضرر استخدامی بزند.

نحوه ارزیابی آزار جنسی در محیط کار

بر اساس راهنمای پیشگیری و پاسخ به آزار جنسی در محیط کار وزارت استخدام و کار (ژانویه ۲۰۲۵)، عوامل زیر بررسی می‌شوند:

  • ارتباط با کار: رفتار باید شامل استفاده از اقتدار محیط کار باشد یا با وظایف کاری ارتباط داشته باشد. آزاری که خارج از ساعات کاری یا خارج از محیط کار اتفاق می‌افتد، اگر به کار مرتبط باشد، باز هم می‌تواند مشمول این قانون شود. برای مثال، آزاری که در راه بازگشت از کار رخ می‌دهد ممکن است ارتباط کاری کافی داشته باشد.
  • خواسته قربانی: رفتار باید چیزی باشد که قربانی نمی‌خواسته. این شامل مواردی می‌شود که قربانی مستقیماً «نه» نگفته اما بی‌میلی یا امتناع ضمنی نشان داده است. به رسمیت شناخته می‌شود که رد کردن صریح درخواست در شرایطی که تعادل قدرت برقرار نیست، مانند رابطه سرپرست و زیردست، دشوار است.
  • ماهیت جنسی: گفتار یا رفتار باید دارای معنای جنسی باشد.

همه کارفرمایان تکلیف قانونی دارند که از آزار جنسی در محیط کار جلوگیری کنند. هر کارفرما موظف است حداقل یک بار در سال آموزش پیشگیری از آزار جنسی در محیط کار برگزار کند.

اگر آزار جنسی تجربه کردید چه کار کنید

آزار جنسی تقصیر شما نیست. می‌توانید مراحل زیر را با آرامش و با سرعتی که برای شما مناسب است طی کنید.

مرور کلی مراحل

  1. ۱. مشخص کنید که این رفتار را نمی‌خواهید

    هر چه زودتر بتوانید، به فرد بگویید دقیقاً چه کاری انجام داده، چه احساسی به شما دست داده، و چه انتظاری دارید.

  2. ۲. شواهد جمع‌آوری کنید

    رویدادها را با تاریخ، ساعت و مکان ثبت کنید و هر گونه پیامک، ایمیل، ضبط صوتی یا سایر شواهد را نگه دارید.

  3. ۳. از طریق محیط کار گزارش دهید

    موضوع را به مسئول رسیدگی به شکایات یا بخش منابع انسانی محیط کارتان گزارش دهید تا فرآیند رسیدگی داخلی آغاز شود.

  4. ۴. با یک سازمان بیرونی تماس بگیرید

    اگر موضوع به صورت داخلی حل نشد یا با عواقب منفی روبرو شدید، از وزارت استخدام و کار (۱۳۵۰)، National Human Rights Commission of Korea (NHRCK، کمیسیون ملی حقوق بشر کره، ۱۳۳۱) یا خط اورژانس زنان (۱۳۶۶) کمک بخواهید.

  5. ۵. از راهکارهای قانونی استفاده کنید

    بسته به شرایط، می‌توانید درخواست تسکین به کمیسیون روابط کار بدهید، شکایت یا اتهام کیفری در وزارت استخدام و کار ثبت کنید، شکایت به NHRCK بدهید، شکایت کیفری تقدیم کنید، یا خسارت مدنی مطالبه کنید.

مرحله ۱: مشخص کنید که این رفتار را نمی‌خواهید

اگر می‌توانید، با قاطعیت به فرد بگویید که رفتارش را نمی‌خواهید. حتی اگر در لحظه نتوانستید چیزی بگویید، خوب است که هر چه زودتر موضعتان را اعلام کنید. سعی کنید این سه نکته را بیان کنید:

  • دقیقاً چه کاری آن فرد انجام داده
  • چه احساسی به شما دست داده
  • چه چیزی می‌خواهید (مثلاً عذرخواهی و تعهد به تکرار نشدن، اقدام انضباطی، جابجایی به مکان دیگر، یا جبران خسارت)

مرحله ۲: شواهد جمع‌آوری کنید

  • آنچه اتفاق افتاده، احساستان، و زمان و مکان وقوع را به صورت مکتوب یادداشت کنید.
  • تمام شواهد ممکن را نگه دارید، از جمله پیامک‌ها، ایمیل‌ها، گفتگوهای چت و ضبط‌های صوتی.
  • اگر شاهدانی در نزدیکی بودند، بپرسید آیا حاضرند شهادت بدهند.

مرحله ۳: از فرآیند داخلی محیط کار استفاده کنید

اگر محیط کار شما مسئول رسیدگی به شکایات یا رویه‌ای برای گزارش آزار جنسی دارد، از آن استفاده کنید. اگر نه، موضوع را به بخش منابع انسانی گزارش دهید. کارگران خارجی از همان حمایت‌های قانونی که بقیه دارند برخوردارند و می‌توانند با تماس با ۱۳۵۰ (مرکز مشاوره وزارت استخدام و کار) مشاوره دریافت کنند. کارگرانی که در چارچوب Employment Permit System (EPS) کار می‌کنند (ویزای E-9·H-2) می‌توانند از طریق پورتال جامع پشتیبانی از کارگران خارجی نیز مشاوره دریافت کنند.

مرحله ۴: با یک سازمان بیرونی تماس بگیرید

اگر موضوع به صورت داخلی حل نشد، یا اگر بعد از گزارش دادن با هر نوع عواقب منفی روبرو شدید، با یکی از سازمان‌های زیر تماس بگیرید.

سازمانتماس
مرکز مشاوره وزارت استخدام و کار (Ministry of Employment and Labor) ۱۳۵۰ (بدون کد شهر)
National Human Rights Commission of Korea (NHRCK) ۱۳۳۱ (بدون کد شهر)
خط اورژانس زنان ۱۳۶۶ (بدون کد شهر، ۲۴ ساعته)
مرکز تماس Danuri — پشتیبانی اورژانسی برای زنان مهاجر ۱۵۷۷-۱۳۶۶ (۱۳ زبان، ۲۴ ساعته)
مرکز کمک به قربانیان خشونت جنسی کره (Korea Sexual Violence Relief Center) 02-338-5801
خط زنان کره (Korea Women’s Hotline) 02-2263-6464
مرکز حمایت حقوقی از کارگران زن 0505-515-5050
مرکز حقوق بشر زنان مهاجر 02-733-0120

راهکارهای قانونی

  • درخواست تسکین به کمیسیون روابط کار: اگر با ضررهایی مانند اخراج، تعلیق، انتقال یا کاهش حقوق روبرو شده‌اید، می‌توانید ظرف سه ماه از تاریخ وقوع حادثه به کمیسیون منطقه‌ای روابط کار (Regional Labor Relations Commission) مربوطه مراجعه کنید.
  • شکایت یا اتهام کیفری در وزارت استخدام و کار: با ۱۳۵۰ تماس بگیرید تا مشاوره اولیه دریافت کنید و تصمیم بگیرید آیا شکایت یا اتهام کیفری ثبت می‌کنید.
  • شکایت به NHRCK: می‌توانید ظرف یک سال از تاریخ وقوع حادثه با مراجعه حضوری، تماس تلفنی با ۱۳۳۱، یا ارسال از طریق ایمیل، اینترنت یا پست به National Human Rights Commission of Korea شکایت کنید.
  • شکایت کیفری و خسارت مدنی: می‌توانید به دادسرا شکایت کیفری تقدیم کنید، یا در دادگاه دعوای حقوقی برای مطالبه خسارت ناشی از آسیب وارده اقامه کنید.

مهلت‌ها و روش‌های اقدام بسته به وضعیت هر فرد متفاوت است. قبل از هر اقدامی، لطفاً آخرین اطلاعات را با تماس با ۱۳۴۵ (Immigration Contact Center، مرکز راهنمایی امور خارجیان Korea Immigration Service)، دفتر Korea Immigration Service محل سکونتتان، یا ۱۳۵۰ (وزارت استخدام و کار) تأیید کنید.

مراقب آسیب ثانویه پس از گزارش باشید

پس از گزارش آزار جنسی، برخی افراد با آنچه «آسیب ثانویه» نامیده می‌شود روبرو می‌شوند، مثلاً:

  • پرسیده شدن سوالات مزاحم و تکراری درباره آنچه اتفاق افتاده
  • سرزنش شدن به خاطر رفتار خودشان
  • اخراج شدن یا تحت فشار قرار گرفتن به دلیل گزارش دادن

همه این اقدامات طبق قانون ممنوع هستند. همچنین طبق قانون، کارفرما نمی‌تواند اجازه دهد قربانی پس از گزارش دادن طرد اجتماعی، ضرب و شتم یا آزار کلامی تجربه کند. اگر آسیب ثانویه تجربه کردید، فوراً به کارفرمایتان اطلاع دهید و بخواهید آن را متوقف کند. اگر مشکل ادامه یافت، با یکی از سازمان‌های بیرونی ذکر شده در بالا تماس بگیرید.

نکات مفیدی که در طول فرآیند باید به خاطر بسپارید

  • مراقب باشید چه کسی را در جریان می‌گذارید: جزئیات اتفاق را فقط با افرادی در میان بگذارید که واقعاً باید بدانند، مثل یک سرپرست مورد اعتماد یا یک مرکز مشاوره. انتشار موضوع در انجمن‌های اینترنتی یا گفتن به افراد زیادی که ارتباطی به ماجرا ندارند، می‌تواند دریافت کمک و رسیدن به راه‌حل را دشوارتر کند.
  • هنگام درخواست جبران خسارت احتیاط کنید: شما کاملاً حق دارید از فردی که به شما آزار رسانده جبران خسارت بخواهید. با این حال، گفتن جملاتی مثل «پول بده وگرنه اقدام قانونی می‌کنم» می‌تواند طبق قانون کره به عنوان نوعی تهدید کیفری تلقی شود. اگر با قوانین کره و مجازات‌های آن آشنا نیستید، ابتدا راهنمای ما درباره قوانین و مجازات‌های کره که خارجیان و پناهندگان باید بدانند را بخوانید.
  • سوابق پزشکی نگه دارید: اگر آزار جنسی مشکلات جسمی یا روحی ایجاد کرده، هر چه زودتر به پزشک مراجعه کنید. سوابق پزشکی می‌توانند به عنوان مدرک آسیب وارده مورد استفاده قرار گیرند. در برخی موارد، بیماری ناشی از آزار جنسی در محیط کار ممکن است به عنوان حادثه ناشی از کار (산재، سانجه) شناخته شود، که یعنی ممکن است واجد شرایط دریافت غرامت باشید.

لینک‌های مرجع