این واژه‌نامه کمک حقوقی پناهندگان است که در آگوست ۲۰۱۳ توسط Dongcheon Foundation (بنیاد عام‌المنفعه شرکت حقوقی Bae, Kim & Lee LLC) و با حمایت UNHCR Republic of Korea و بنیاد حقوق بشر کانون وکلای کره منتشر شده است. این مجموعه ۲۱۵ اصطلاح کلیدی را که در فرآیند تعیین وضعیت پناهندگی و دادرسی در کره واقعاً به کار می‌روند، به سه زبان کره‌ای، انگلیسی و فرانسوی گردآوری کرده است. این واژه‌نامه به عنوان مرجعی برای مترجمان، وکلا، کارشناسان سازمان‌های مردم‌نهاد، افسران تعیین وضعیت پناهندگی، کارکنان دادگاه و هر کسی که در این فرآیند دخیل است، طراحی شده.
اعداد، مهلت‌ها و نهادهای مسئول ممکن است با گذشت زمان تغییر کنند. پیش از ارائه هر درخواستی، با شماره 1345 (Immigration Contact Center، بدون پیش‌شماره) یا Korea Immigration Service محل سکونت خود تماس بگیرید و آخرین اطلاعات را تأیید کنید.
چرا این واژه‌نامه تهیه شد
برای دریافت شناسایی رسمی به عنوان پناهنده، باید از مراحل پیچیده حقوقی شامل مصاحبه، تعیین وضعیت و دادرسی گذر کرد. اصطلاحات حقوقی تخصصی به‌کاررفته در این فرآیندها معانی بسیار مشخصی دارند که با زبان روزمره تفاوت دارند. اگر مترجمی این اصطلاحات را به درستی منتقل نکند، ادعاهای متقاضی ممکن است به‌درستی بیان نشود و این می‌تواند پیامدهای جدی و زیان‌باری داشته باشد. این واژه‌نامه برای کاهش همین موانع ارتباطی تهیه شده است.
تا سال ۲۰۲۶، تعداد تجمعی درخواست‌های وضعیت پناهندگی ثبت‌شده در کره از ۱۲۰٬۰۰۰ مورد فراتر رفته، در حالی که تعداد تجمعی پناهندگان شناسایی‌شده ۱٬۵۴۴ نفر است (نرخ پذیرش حدود ۲.۷٪) (Ministry of Justice، تا فوریه ۲۰۲۵). تا دسامبر ۲۰۲۴، میانگین زمان رسیدگی حدود ۱۴ ماه برای بررسی مرحله اول، حدود ۱۷.۹ ماه برای بررسی تجدیدنظر، و حدود ۲۲.۴ ماه برای دادرسی اداری است. در این شرایط، درک دقیق اصطلاحات حقوقی از همیشه مهم‌تر است. از آنجا که این ارقام ممکن است تغییر کنند، پیش از هر اقدامی آخرین اطلاعات را از 1345 یا Korea Immigration Service محل سکونت خود تأیید کنید.
مدخل‌های واژه‌نامه (به ترتیب حروف الفبای کره‌ای)
G
اصل وحدت خانواده (Principle of Family Unity) ماده ۱۶ اعلامیه جهانی حقوق بشر مقرر می‌دارد که خانواده واحد طبیعی و بنیادی جامعه است و باید از حمایت برخوردار شود. بر اساس این اصل، وضعیت پناهندگی ممکن است به همسر یا افراد تحت تکفل یک پناهنده شناسایی‌شده نیز تسری یابد. وضعیتی که به این شکل اعطا می‌شود وضعیت مشتق (derivative status) نامیده می‌شود، و اتحاد مجدد خانواده ناشی از آن تجمیع خانواده (family reunification) خوانده می‌شود. ماده ۳۷(۱) Refugee Act مقرر می‌دارد که اگر همسر یا فرزند خردسال یک پناهنده شناسایی‌شده درخواست ورود به کره را بدهد، مگر در موارد استثنایی، ورود آن‌ها مجاز شمرده می‌شود.
تجمیع خانواده (Family Reunification) به «اصل وحدت خانواده» مراجعه کنید.
رد شکلی دعوا (Dismissal Without Prejudice / Gakha) حکمی از دادگاه که دادرسی را بدون بررسی ماهیت ادعا، به این دلیل که شرایط شکلی طرح دعوا محقق نشده، خاتمه می‌دهد.
اعاده اجباری (Forcible Return) به «اصل عدم اعاده اجباری» مراجعه کنید.
اصل عدم اعاده اجباری (Principle of Non-Refoulement) اصلی بنیادین در حقوق بین‌الملل پناهندگان که بازگرداندن پناهنده را، در هر شرایطی، به کشور یا سرزمینی که زندگی یا آزادی‌اش در معرض خطر باشد، ممنوع می‌کند. این اصل در ماده ۳۳ کنوانسیون ۱۹۵۱ پناهندگان و ماده ۳ کنوانسیون علیه شکنجه آمده و بخشی از حقوق بین‌الملل عرفی است، یعنی حتی برای دولت‌هایی که به کنوانسیون پناهندگان نپیوسته‌اند نیز لازم‌الاجراست. ماده ۳ Refugee Act نیز همین تعهد را در بر می‌گیرد.
اخراج اجباری / دیپورت (Forced Departure / Deportation) اعمال اقتدار حاکمیتی یک دولت برای اخراج خارجی‌ای که ورودش رد شده یا مجوز اقامتش منقضی شده از قلمروش. در مورد متقاضیان پناهندگی، اجرای اخراج ممکن است در حین جریان رسیدگی‌های تعیین وضعیت، مطابق اصل عدم اعاده اجباری، محدود شود.
سند جعلی / سند مخدوش (False Document / Fraudulent Document) سندی که حاوی اطلاعاتی است که با واقعیت مطابقت ندارد.
اظهار کذب / اظهار جعلی (False Statement / Fraudulent Statement) اظهاری که محتوای آن، خواه عمدی خواه غیرعمدی، با واقعیت مغایرت دارد. در حقوق جزای کره، شهادت دروغ به اظهاری گفته می‌شود که با آنچه شخص شخصاً تجربه کرده یا می‌داند درست است، تفاوت داشته باشد.
دادگاه تجدیدنظر / دادگاه استان (High Court) دادگاهی که به تجدیدنظرخواهی (항소심، رسیدگی در مرحله دوم) از احکام بدوی رسیدگی می‌کند. در دادرسی‌های مربوط به ابطال تصمیم عدم شناسایی پناهندگی، طرفی که از حکم بدوی دادگاه اداری ناراضی است می‌تواند به دادگاه استان تجدیدنظرخواهی کند.
کنوانسیون علیه شکنجه (Convention Against Torture) (کنوانسیون مقابله با شکنجه و سایر رفتارها یا مجازات‌های بی‌رحمانه، غیرانسانی یا تحقیرآمیز) یک معاهده بین‌المللی حقوق بشری با هدف ممنوع کردن شکنجه در سراسر جهان. دولت‌های عضو موظفند اقدامات مؤثری برای پیشگیری از شکنجه در قلمروشان اتخاذ کنند و نباید فردی را به کشوری بازگردانند که در آنجا با خطر شکنجه روبروست.
صلاحیت قضایی (Jurisdiction) اختیاری که قانون به دادگاه اعطا می‌کند تا در مورد یک منطقه جغرافیایی خاص یا نوع خاصی از پرونده‌ها رسیدگی و حکم صادر کند.
فرم درخواست توصیه برای حمایت از هزینه‌های تحصیلی (Application Form for Education Cost Support Recommendation) طبق ماده ۳۳ Refugee Act، پناهندگان شناسایی‌شده و فرزندان خردسالشان حق دارند تحصیلات ابتدایی و متوسطه را با شرایط مشابه اتباع کره دریافت کنند. این فرم برای درخواست آن حمایت از هزینه‌های تحصیلی تکمیل می‌شود. برای اطلاعات بیشتر درباره حق تحصیل کودکان، به ویزای حقوق تحصیلی کودکان مقیم بلندمدت و راهنمای وضعیت اقامت والدین و فرزندان مراجعه کنید.
آزادی از بازداشت (Release from Detention) رفع اقدام اجباری محدودکننده آزادی شخصی، که آزادی آن فرد را بازمی‌گرداند.
جابجایی داخلی (Internal Displacement) جابجایی اجباری افراد درون کشور خودشان. به «آواره داخلی» مراجعه کنید.
آواره داخلی (Internally Displaced Person / IDP) فردی که از مرزهای بین‌المللی شناخته‌شده عبور نکرده، اما مجبور شده محل اقامت معمولی خود را ترک کند و به منطقه دیگری در همان کشور برود، به دلیل فرار از درگیری مسلحانه، خشونت فراگیر، نقض حقوق بشر، یا بلایای طبیعی یا انسانی.
تبعه (National) فردی که طبق قانون عضویت در یک دولت خاص را دارد. کشورهای مختلف این رابطه حقوقی را با واژه «ملیت (nationality)» یا «شهروندی (citizenship)» بیان می‌کنند.
وکیل تسخیری / مدافع عمومی (Court-Appointed Defense Counsel / Public Defender) وکیلی که دادگاه برای نمایندگی طرف دادرسی که توانایی مالی استخدام وکیل خصوصی را ندارد منصوب می‌کند و هزینه آن را دولت می‌پردازد.
ملیت (Nationality) ۱. وضعیت بودن عضو یا شهروند یک دولت خاص. ۲. یکی از زمینه‌های آزار شناخته‌شده در Refugee Act (کنوانسیون پناهندگان). در این معنا، ملیت نه تنها شهروندی، بلکه عضویت در یک گروه قومی یا زبانی خاص را نیز در بر می‌گیرد، و ممکن است در برخی موارد با اصطلاح «نژاد» همپوشانی داشته باشد.
حقوق بین‌الملل پناهندگان (International Refugee Law) مجموعه حقوق بین‌الملل عرفی و معاهدات بین‌المللی که استانداردهای حمایت از پناهندگان را تعیین می‌کنند. اسناد اصلی کنوانسیون ۱۹۵۱ پناهندگان و پروتکل ۱۹۶۷ آن هستند.
حقوق بین‌الملل بشردوستانه (International Humanitarian Law) مجموعه قواعد حقوق بین‌الملل طراحی‌شده برای حمایت از افراد در موقعیت‌های جنگ یا درگیری مسلحانه.
귀화 / اعطای تابعیت (Naturalization) فرآیند رسمی‌ای که طی آن یک دولت، بنا به درخواست یک خارجی، تابعیت خود را به آن فرد اعطا می‌کند. درخواست귀화 (اعطای تابعیت) در جمهوری کره را می‌توان از طریق HiKorea (پورتال آنلاین خدمات مهاجرتی) یا در دفتر Korea Immigration Service محل سکونت ارائه داد.
بازگشتی (Returnee) پناهنده یا آواره‌ای که به کشور مبدأ یا محل سکونت پیشین خود بازگشته است.
قرارداد کار (Employment Contract) سندی که میان کارمند و کارفرما منعقد می‌شود و شرایط و ضوابط اشتغال از جمله دستمزد، وظایف شغلی، ساعات کاری، مرخصی و مزایا را مشخص می‌کند. برای اطلاعات بیشتر درباره حقوق کاری کارگران مهاجر، به کتابچه راهنمای حقوق کارگران مهاجر ۲۰۲۵: حقوق کاری، بیمه حوادث کار و سرقت دستمزد مراجعه کنید.
رد ماهوی دعوا (Dismissal on the Merits / Gikak) حکمی از دادگاه که طی آن دادگاه، پس از احراز اینکه شرایط شکلی دعوا محقق شده و استدلال‌ها را استماع کرده، ادعای خواهان را پس از تشخیص اینکه پایه ماهوی ندارد، رد می‌کند.
اخطاریه جلسه دادرسی (Notice of Hearing Date) سندی که دادگاه برای اطلاع‌رسانی به طرفین درباره تاریخ برنامه‌ریزی‌شده جلسه شفاهی و تاریخ صدور حکم ارسال می‌کند. اگر تاریخ جلسه بعدی از قبل در جلسه قبلی اعلام شده باشد، اخطاریه جداگانه‌ای ارسال نمی‌شود.
N
پناهنده (Refugee) طبق ماده ۲(۱) Refugee Act، خارجی که به دلیل ترس موجه از آزار به خاطر نژاد، دین، ملیت، عضویت در گروه اجتماعی خاص، یا عقیده سیاسی، نمی‌تواند یا نمی‌خواهد از حمایت کشور تابعیتش برخوردار شود؛ یا خارجی بدون تابعیتی که به دلیل چنین ترسی نمی‌تواند یا نمی‌خواهد به کشوری که پیش از ورود به کره در آن اقامت معمولی داشته، بازگردد.
بندهای استثنا از پناهندگی (Refugee Exclusion Clauses) ماده ۱F کنوانسیون پناهندگان شرایطی را مشخص می‌کند که در آن‌ها فردی که در غیر این صورت معیارهای پناهندگی را دارد، در عین حال مستحق حمایت بین‌المللی نیست. ماده ۱۹ Refugee Act این موضوع را منعکس کرده و مقرر می‌دارد که Minister of Justice می‌تواند در صورت وجود دلایل قابل توجه برای باور به اینکه شخص:
- در حال دریافت حمایت یا کمک از یک ارگان یا آژانس سازمان ملل متحد غیر از UNHCR است؛
- مرتکب جنایت علیه صلح، جنایت جنگی، یا جنایت علیه بشریت شده؛
- پیش از ورود به کره، در خارج از کره مرتکب جنایت غیرسیاسی جدی شده؛ یا
- اعمالی خلاف اهداف و اصول سازمان ملل متحد انجام داده است، تصمیم عدم شناسایی صادر کند.
کشور مبدأ (Country of Origin) کشوری که پناهنده یا متقاضی پناهندگی از آنجا آمده است.
Refugee Act (قانون پناهندگی) قانونی که رویه‌های درخواست و تعیین وضعیت پناهندگی در کره، و نحوه رفتار با پناهندگان، دارندگان وضعیت اقامت بشردوستانه، و متقاضیان پناهندگی را مطابق با کنوانسیون پناهندگان، پروتکل پناهندگان و سایر معاهدات بین‌المللی حقوق بشر تنظیم می‌کند. (تصویب: ۱۰ فوریه ۲۰۱۲؛ لازم‌الاجرا از ۱ ژوئیه ۲۰۱۳.) آیین‌نامه اجرایی Refugee Act در تاریخ ۳ دسامبر ۲۰۲۴ با دستورالعمل شماره ۱۰۸۴ Ministry of Justice اصلاح شد. متن جاری این قانون در National Law Information Center موجود است.
اطلاعیه تصمیم عدم شناسایی پناهندگی (Refugee Non-Recognition Decision Notice) سندی که از طریق آن Minister of Justice به متقاضی اطلاع می‌دهد که درخواست پناهندگی‌اش به عنوان بی‌اساس رد شده است. طبق ماده ۱۸(۲) Refugee Act، این اطلاعیه باید دلایل عدم شناسایی را ذکر کرده و به متقاضی اطلاع دهد که می‌تواند ظرف ۳۰ روز تجدیدنظرخواهی کند. از آنجا که مهلت‌ها ممکن است تغییر کنند، پیش از هر اقدامی آخرین اطلاعات را از 1345 یا دفتر Korea Immigration Service محل تأیید کنید.
دادرسی پناهندگی (Refugee Litigation) فرآیند حقوقی‌ای که طی آن فردی به تصمیم عدم شناسایی پناهندگی صادرشده توسط Minister of Justice اعتراض کرده و ابطال آن را می‌خواهد. رسیدگی‌ها به ترتیب در دادگاه اداری (مرحله اول)، تجدیدنظر در دادگاه استان (مرحله دوم)، و فرجام‌خواهی در دیوان عالی کشور (مرحله سوم) انجام می‌شود.
متقاضی پناهندگی / فردی که درخواست وضعیت پناهندگی داده (Asylum Seeker) طبق ماده ۲(۴) Refugee Act، خارجی که در کره درخواست وضعیت پناهندگی داده و در یکی از دسته‌های زیر قرار می‌گیرد: ۱. فردی که پرونده‌اش هنوز در حال بررسی است؛ ۲. فردی که تصمیم عدم شناسایی یا تصمیم رد تجدیدنظرخواهی دریافت کرده، اما مهلت تجدیدنظرخواهی، دادخواهی اداری، یا دادرسی اداری هنوز منقضی نشده؛ ۳. فردی که دادخواهی اداری یا دادرسی اداری‌اش در برابر یک تصمیم عدم شناسایی هنوز در جریان است.
برای اطلاعات درباره تعهدات اقامتی متقاضیان پناهندگی و نحوه ارائه اطلاعیه‌های مختلف، همچنین به تعهدات اقامتی متقاضیان پناهندگی و جریمه‌ها: تمدید اقامت، و گزارش تغییر آدرس و گذرنامه مراجعه کنید.
بخش پناهندگی (Refugee Division) بخشی در دفتر Korea Immigration Service (یا اداره مهاجرت) که مسئول دریافت درخواست‌های پناهندگی و انجام کار تعیین وضعیت است.
افسر تعیین وضعیت پناهندگی (Refugee Status Determination Officer) کارمند دولتی که طبق ماده ۸(۴) Refugee Act توسط Minister of Justice برای انجام کار تعیین وضعیت پناهندگی، شامل مصاحبه‌ها و تحقیق واقعیت‌ها، در یک دفتر Korea Immigration Service یا مرکز بازداشت خارجیان تعیین می‌شود.
سند سفر پناهنده (Refugee Travel Document) سندی مشابه گذرنامه که دولت برای پناهنده شناسایی‌شده‌ای که برای سفر به خارج درخواست می‌دهد صادر می‌کند. این سند تحت ماده ۷۶-۵(۱) قانون مهاجرت مدیریت می‌شود.