၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ ၂၀ ရက် (ကြာသပတေး) နံနက် ၁၁ နာရီတွင် ကိုရီးယားအရပ်ဘက်လူမှုအဖွဲ့အစည်းများသည် ဆိုးလ်မြို့ ချောင်ဂျေချောင်ရင်ပြင်ရှိ အစ္စရေးသံရုံးရှေ့တွင် သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲ ကျင်းပခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် ဂါဇာအပေါ် အစ္စရေး၏ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများကို ရှုတ်ချပြီး စစ်ရာဇဝတ်မှုများ ရပ်တန့်ရန် တောင်းဆိုသည့် ပူးတွဲကြေညာချက်တစ်ရပ်ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့ကြသည်။

ဤကြေညာချက်ကို ကိုရီးယား၊ အင်္ဂလိပ်၊ အာရဗီ နှင့် ပြင်သစ်ဘာသာတို့ဖြင့် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။

နောက်ခံ: ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ၏ ဂါဇာ

အစ္စရေးသည် ပါလက်စတိုင်း ဂါဇာဒေသတွင် ကြီးမားသော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုကို တစ်ဖန် ကျူးလွန်နေပါသည်။ မေလ ၁၀ ရက်တွင် စတင်ခဲ့သော အစ္စရေး၏ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် မေလ ၁၈ ရက်နေ့အထိ ဂါဇာဒေသခံ ၂၁၂ ဦး အသတ်ခံခဲ့ရပြီး၊ ၎င်းတို့အနက် ၆၁ ဦးမှာ ကလေးငယ်များ ဖြစ်ကြသည်။ ဒဏ်ရာရရှိသူ ၁,၅၀၀ ခန့်ရှိပြီး၊ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိသူ အရေအတွက်သည် လျင်မြန်စွာ မြင့်တက်နေပါသည်။

ဂါဇာမှ ပါလက်စတိုင်းနိုင်ငံရေးပါတီ ဟားမတ်စ် (Hamas) က အစ္စရေးသို့ ဒုံးကျည်များ ပစ်ခတ်ခဲ့သဖြင့် ၎င်းကို တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် တိုက်ခိုက်မှုများ စတင်ခဲ့သည်ဟု အစ္စရေးက ဆိုပါသည်။ သို့သော် ဟားမတ်စ်က မူလက အရှေ့ဂျေရုဆလင်ရှိ ရှိတ်ခ်ဂျာရာ (Sheikh Jarrah) နှင့် အယ်လ်-အက်ဆာ ဗလီကျောင်း (Al-Aqsa Mosque) အပေါ် တိုက်ခိုက်မှုများ ရပ်တန့်ရန်နှင့် နယ်စပ်ရဲတပ်ဖွဲ့ကို ရုပ်သိမ်းရန် တောင်းဆိုခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

အစ္စရေးသည် ချက်ချင်းနီးပါးပင် ဂါဇာနယ်စပ်သို့ တပ်များ ချထားခဲ့သည်။ နောက်ဆုံးအချိန်သတ်မှတ်ချက် ကုန်ဆုံးပြီးနောက် ဟားမတ်စ်က ဒုံးကျည်များ ပစ်ခတ်လိုက်သောအခါ၊ အစ္စရေးက ၎င်းကို အကြောင်းပြ၍ ဂါဇာတွင် ကြီးမားသော သတ်ဖြတ်မှုကို စတင်ခဲ့သည်။

ရှိတ်ခ်ဂျာရာ နှင့် အယ်လ်-အက်ဆာ ဗလီကျောင်းတွင် ဘာတွေ ဖြစ်ခဲ့သနည်း

အရှေ့ဂျေရုဆလင်ရှိ ရှိတ်ခ်ဂျာရာတွင် အစ္စရေးသည် တရားမဝင် ဂျူးနေထိုင်သူ အခြေချသူများ ဝင်ရောက်နေထိုင်နိုင်ရန်အတွက် ပါလက်စတိုင်းဒေသခံများကို အတင်းအဓမ္မ ဖယ်ရှားနှင်ထုတ်နေခဲ့သည်။ ခုခံတော်လှန်သော ဒေသခံများကို စစ်တပ်နှင့်တူသော လုပ်ဆောင်မှုများ ပြုလုပ်တတ်သည့် နယ်စပ်ရဲတပ်ဖွဲ့ စေလွှတ်၍ ရက်စက်စွာ နှိမ်နင်းခဲ့သည်။

ဤအတင်းအဓမ္မ နှင်ထုတ်မှုများနှင့် ဆန္ဒပြမှုများကို အကြမ်းဖက်နှိမ်နင်းမှုသည်၊ ၁၉၄၈ ခုနှစ် အစ္စရေးတည်ထောင်ချိန်က စတင်ခဲ့သော ပါလက်စတိုင်းဌာနေတိုင်းရင်းသားများကို အစုလိုက်အပြုံလိုက် နှင်ထုတ်ခဲ့မှု၏ အသေးစားပုံစံတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဆန္ဒပြမှုများ ပျံ့နှံ့လာသောအခါ၊ အစ္စရေးနယ်စပ်ရဲတပ်ဖွဲ့သည် အယ်လ်-အက်ဆာ ဗလီကျောင်း အတွင်းအထိ ဝင်ရောက်ကာ ဆန္ဒပြသူများနှင့် ဝတ်ပြုနေသူများ နှစ်ဖက်လုံးကို မျက်ရည်ဗုံး၊ အလင်းတောက်ဗုံး နှင့် ရော်ဘာကျည်ဆန်များဖြင့် ပစ်ခတ်ခဲ့သည်။

ဆန္ဒပြမှုများသည် ၁၉၆၇ ခုနှစ်ကတည်းက အစ္စရေးစစ်တပ်က သိမ်းပိုက်ထားသော ဂါဇာနှင့် အနောက်ဘက်ကမ်းဒေသနှစ်ခုလုံးသို့လည်းကောင်း၊ အစ္စရေးနိုင်ငံတွင်းရှိ ပါလက်စတိုင်းမြို့များသို့လည်းကောင်း သဘာဝအလျောက် ပျံ့နှံ့သွားခဲ့သည်။ လက်နက်မဲ့ ဆန္ဒပြသူများကို လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့များက ဆက်လက်ပစ်ခတ်ခဲ့ရာ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိသူ အရေအတွက်လည်း မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ ဤအခြေအနေအောက်တွင်ပင် ဟားမတ်စ်က နယ်စပ်ရဲတပ်ဖွဲ့ ရုပ်သိမ်းရန် တောင်းဆိုခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

ဟားမတ်စ်တစ်ခုတည်း မဟုတ်ပါ။ အစ္စရေးသည် ၂၀၀၇ ခုနှစ်ကတည်းက ဂါဇာကို ကုန်း၊ ရေ၊ လေ ပိတ်ဆို့ထားပြီး အခါအားလျော်စွာ ကြီးမားသော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ ကျူးလွန်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ဂါဇာရှိ ခုခံတော်လှန်ရေးအုပ်စုအားလုံးသည် စည်းလုံးညီညွတ်စွာ အစ္စရေးကို စစ်ရေးအရ ရင်ဆိုင်နေကြသည်။ အစ္စရေးသည် လက်နက်မဲ့ ဆန္ဒပြသူများအပေါ် မိမိ၏ စစ်တပ်နှင့် ရဲတပ်ဖွဲ့ အကြမ်းဖက်မှု အထွတ်အထိပ်ရောက်ပြီး ပါလက်စတိုင်းများက နောက်ဆုံးအနေဖြင့် တုံ့ပြန်လာချိန်တွင်သာ “ဟားမတ်စ်” ကို ထုတ်ထောင်၍၊ မိမိ၏ တိုက်ခိုက်မှုများကို ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်သော အကြမ်းဖက်အဖွဲ့အစည်း၏ ဦးစွာတိုက်ခိုက်မှုအပေါ် “တရားဝင် ကိုယ်ပိုင်ကာကွယ်ရေး” အဖြစ် နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်းသို့ မှားယွင်းသော အမြင်ဖြင့် တင်ဆက်နေသည်။

ပိုမိုနက်ရှိုင်းသော အမြစ်များ: သိမ်းပိုက်မှုနှင့် အပါသိုက်

ပါလက်စတိုင်းများအပေါ် အစ္စရေး၏ ဘက်စုံတိုက်ခိုက်မှုတွင် ပိုမိုရှည်လျားသော သမိုင်းနောက်ခံ ရှိပါသည်။ အစ္စရေးကို ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် ဌာနေပါလက်စတိုင်းလူဦးရေကို အတင်းအဓမ္မ နှင်ထုတ်ကာ၊ သမိုင်းဝင် “ပါလက်စတိုင်းမြေ” ၏ ၇၈% ကို သိမ်းယူ၍ တည်ထောင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ထို့နောက် ၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် ကျန်ရှိသော ၂၂% မြေ၊ ဆိုလိုသည်မှာ အရှေ့ဂျေရုဆလင်အပါအဝင် အနောက်ဘက်ကမ်းဒေသနှင့် ဂါဇာဒေသကိုပါ စစ်တပ်ဖြင့် သိမ်းပိုက်ကာ ယနေ့တိုင် ထိန်းချုပ်ထားဆဲ ဖြစ်သည်။

အစ္စရေးနိုင်ငံသားများ၏ ၂၀% ခန့်သည် ပါလက်စတိုင်းနွယ်ဖွား ဖြစ်ကြသော်လည်း၊ အစ္စရေးက မိမိ၏ “ဂျူးအမျိုးသားနိုင်ငံတော်” အဖြစ် အခြေအနေကို ဥပဒေအတွင်း ထည့်သွင်းပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ အစ္စရေး၏ ပါလက်စတိုင်းနွယ်ဖွား နိုင်ငံသားများကို တရားဝင် ခွဲခြားဆက်ဆံသည့် ဥပဒေပေါင်း ၅၀ ကျော် ရှိသည်။

ဤအကြောင်းကြောင့်ပင် ပါလက်စတိုင်းအရပ်ဘက်လူမှုအဖွဲ့အစည်းနှင့်၊ အပါသိုက်ကို တိုက်ရိုက်ကြုံတွေ့ခဲ့ဖူးသော တောင်အာဖရိကနိုင်ငံ၏ အရပ်ဘက်လူမှုအဖွဲ့အစည်းတို့သည် အစ္စရေးကို “အပါသိုက်နိုင်ငံ” အဖြစ် ကြာမြင့်စွာ သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ ပါလက်စတိုင်းလူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ ကုလသမဂ္ဂအထူးအစီရင်ခံစာတင်သွင်းသူဟောင်း နှစ်ဦးကလည်း အစ္စရေးကို အပါသိုက်နိုင်ငံအဖြစ် တရားဝင် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ မကြာသေးမီကာလတွင် အစ္စရေးအတွင်းနှင့် နိုင်ငံတကာ လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့အစည်းများကလည်း အစ္စရေးကို အပါသိုက်စနစ်အဖြစ် သတ်မှတ်သည့် တရားဝင်ရပ်တည်ချက်များ ထုတ်ပြန်ခဲ့ကြသည်။

စစ်တပ်သိမ်းပိုက်ထားသော ဒေသရှိ ပါလက်စတိုင်းများ၊ အစ္စရေးအတွင်းရှိ ပါလက်စတိုင်းနွယ်ဖွား နိုင်ငံသားများ၊ နှင့် ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် နှင်ထုတ်ခံခဲ့ရပြီး ယခုထက်တိုင် ပြန်လည်ဝင်ရောက်ခွင့်ကို ငြင်းပယ်ခံနေရဆဲ ဖြစ်သော ပါလက်စတိုင်းဒုက္ခသည်များ၏ အခြေအနေအားလုံးကို လွှမ်းခြုံနိုင်သည့် အတိကျဆုံးသော အသုံးအနှုန်းမှာ အပါသိုက်ပင် ဖြစ်သည်။

နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်းနှင့် တောင်ကိုရီးယားအစိုးရ၏ တုံ့ပြန်မှု

အပါသိုက် တောင်အာဖရိကနိုင်ငံကို နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်းက ပိတ်ဆို့အရေးယူမှု ပြုလုပ်ခဲ့သကဲ့သို့၊ အစ္စရေးကိုလည်း ပိတ်ဆို့အရေးယူ၍ ဘက်စုံ လက်နက်တင်ပို့မှု ပိတ်ပင်ရေး ဆောင်ရွက်ရန် ပါလက်စတိုင်းအရပ်ဘက်လူမှုအဖွဲ့အစည်းက နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်းအား တောင်းဆိုခဲ့သည်။

သို့သော် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုက ဂါဇာအပေါ် အစ္စရေး၏ တိုက်ခိုက်မှုကို “ကိုယ်ပိုင်ကာကွယ်ရေး အခွင့်အရေး ကျင့်သုံးခြင်း” အဖြစ် ထောက်ခံခဲ့ပြီး၊ ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရေးကောင်စီ၏ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ဆုံးဖြတ်ချက်အဆို အတည်ဖြစ်ခြင်းကို ပိတ်ပင်ခဲ့ကာ၊ ကြိုတင်စီစဉ်ထားသော လက်နက်ပေးအပ်မှုကိုလည်း ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။

တောင်ကိုရီးယားအစိုးရသည် ဂါဇာအပေါ် အစ္စရေး၏ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှု စတင်ပြီး နှစ်ရက်အကြာတွင် အစ္စရေးနှင့် လွတ်လပ်သော ကုန်သွယ်မှုသဘောတူညီချက် (FTA) လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။ စစ်တပ်သိမ်းပိုက်မှု၏ အမှန်တရားကို မျက်ကွယ်ပြုကာ နှစ်ဖက်စလုံးကို လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခတွင် ထိန်းသိမ်းဆောင်ရွက်ရန်သာ တောင်းဆိုနေသည်။

မေလ ၁၈ ရက်နေ့အထိ အစ္စရေးသည် လက်ဘနွန်နိုင်ငံ တောင်ပိုင်းကိုပါ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ကာ စစ်ပွဲ ကျယ်ပြန့်လာနိုင်ခြေကို အရိပ်အမြွက်ပြသနေသည်။ ယခုနှစ်တွင် အစ္စရေး၏ ရာဇဝတ်မှုများအပေါ် နိုင်ငံတကာ ပြစ်မှုဆိုင်ရာ ခုံရုံး (ICC) ၏ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှု စတင်ခဲ့သော်လည်း၊ အစ္စရေးက ဂရုမစိုက်ဘဲ မိမိအပေါ် ရာဇဝတ်မှုစွဲချက်များကို ဆက်လက်ထပ်တိုးနေသည်။

ကျွန်ုပ်တို့၏ တောင်းဆိုချက်များ

အစ္စရေးသည် ဂါဇာအပေါ် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုကို ချက်ချင်း ရပ်တန့်ရမည်။ သို့သော် ပါလက်စတိုင်းတစ်ခွင်လုံးကို အစ္စရေးက ထိန်းချုပ်နေသည့် ဖွဲ့စည်းပုံ မပြောင်းလဲသမျှ၊ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုကို မည်သည့်အချိန်တွင်မဆို ပြန်လည်စတင်နိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် ကျွန်ုပ်တို့သည် အောက်ပါတို့ကို တောင်းဆိုသည်။

  • အစ္စရေးသည် ဂါဇာတွင် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုကို ချက်ချင်း ရပ်တန့်ရမည်။
  • အစ္စရေးသည် သိမ်းပိုက်ထားသော ပါလက်စတိုင်းနှင့် ဆီးရီးယားနယ်မြေ တစ်ခွင်လုံးမှ ဆုတ်ခွာရမည်။
  • တောင်ကိုရီးယားအစိုးရသည် အစ္စရေးနှင့် FTA ကို ဖျက်သိမ်းပြီး၊ အစ္စရေးအပေါ် ဘက်စုံ လက်နက်တင်ပို့မှု ပိတ်ပင်ရေး ချမှတ်ရမည်။

၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ ၂၀ ရက် အစ္စရေး၏ ဂါဇာကျူးကျော်မှုနှင့် အပါသိုက်စနစ်ကို ရှုတ်ချသည့် ကိုရီးယားအရပ်ဘက်လူမှုအဖွဲ့အစည်းများ

MAP ဒုက္ခသည်သတင်း စာရင်းသွင်းရန်

MAP (Migration to Asia Peace, အာရှငြိမ်းချမ်းရေးဆီသို့ ရွှေ့ပြောင်းခြင်း) သည် ဒုက္ခသည်များ သင့်လျော်သောအချိန်တွင် တိကျပြီး အသုံးဝင်သော သတင်းအချက်အလက်များကို ရရှိနိုင်စေရန် ဘာသာစကားအမျိုးမျိုးဖြင့် ဒုက္ခသည်သတင်းများ ထုတ်လုပ်ဖြန့်ဝေပေးသော အကျိုးအမြတ်မယူသည့် အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ MAP ၏ လုပ်ဆောင်ချက်များနှင့် သတင်းများကို လက်ခံရယူလိုပါက တရားဝင်ဝက်ဘ်ဆိုဒ် mapcast.org သို့ ဝင်ရောက်ကြည့်ရှုနိုင်သည် သို့မဟုတ် စာရင်းသွင်းရန် လင့်ခ် forms.gle/J2cek5WnXZoV1HtS6 တွင် လျှောက်ထားနိုင်ပါသည်။

ကိုးကားလင့်ခ်များ