၂၀၂၅ ခုနှစ် သြဂုတ်လ ၂၅ ရက်နေ့သည် မြန်မာစစ်တပ်နှင့် အာဏာပိုင်များက ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ ရိုဟင်ဂျာ ပြည်သူများကို ပစ်မှတ်ထား၍ ကြီးမားသော ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုများ စတင်ခဲ့သည်မှာ တိတိကျကျ ၈ နှစ်ပြည့်သည့်နေ့ ဖြစ်ပါသည်။ ဤစာတမ်းသည် Human Rights Watch က ၈ နှစ်ပြည့်အခါသမယတွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့သော ပူးတွဲကြေညာချက်ကို ကိုရီးယားဘာသာဖြင့် အကျဉ်းချုပ် ပြုစုထားခြင်း ဖြစ်ပြီး၊ ယနေ့အထိ ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်နေသော ရိုဟင်ဂျာများ၏ အခြေအနေနှင့် နိုင်ငံတကာအသိုက်အဝန်းသို့ တိုက်တွန်းထားသည့် အကြောင်းအရာများ ပါဝင်ပါသည်။ ဘာသာပြန် မူရင်းအပြည့်အစုံကို MAP (Migration to Asia Peace) ဝက်ဘ်ဆိုက် တွင် ကြည့်ရှုနိုင်ပါသည်။
၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် ဘာတွေ ဖြစ်ခဲ့သလဲ?
၂၀၁၇ ခုနှစ် သြဂုတ်လမှစ၍ မြန်မာ လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့များသည် ရခိုင်ပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းရှိ ရိုဟင်ဂျာ ရွာရာပေါင်းများစွာကို မီးရှို့ခဲ့ပြီး၊ ရိုဟင်ဂျာ အမျိုးသမီး၊ အမျိုးသား၊ ကလေးများကို သတ်ဖြတ်ခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့် အနည်းဆုံး လူ ၇ သိန်းသည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်သို့ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ရခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ နိုင်ငံတကာ လွတ်လပ်သော အချက်အလက်ရှာဖွေရေးအဖွဲ့ (ကုလသမဂ္ဂလက်အောက်ရှိ လွတ်လပ်သော ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်အဖွဲ့) သည် ဤဖြစ်ရပ်တွင် လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုနှင့် လူသားမျိုးနွယ်အပေါ် ကျူးလွန်သော ရာဇဝတ်မှု နှင့် ကိုက်ညီသော သက်သေအထောက်အထားများကို မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။
ယခု ရိုဟင်ဂျာ လူတွေ ဘယ်မှာ ရှိနေကြသလဲ?
မြန်မာ ရခိုင်ပြည်နယ်တွင် ကျန်ရှိနေသူများ
ရခိုင်ပြည်နယ်တွင် ယခုထိ ကျန်ရှိနေသော ရိုဟင်ဂျာ လူများသည် ယနေ့ထိ ပြင်းထန်သော အန္တရာယ်နှင့် မရပ်မနား ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်ခြင်းတို့ကို ကြုံတွေ့နေရဆဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် အာဏာသိမ်းပြီးနောက် အာဏာရလာသော စစ်အစိုးရသည် သွားလာခြင်းကို ကန့်သတ်ပြီး ကယ်ဆယ်ရေးပစ္စည်းများကို ပိတ်ပင်ကာ ရိက္ခာ ပြတ်လပ်မှုနှင့် ကျန်းမာရေး အကျပ်အတည်းကို ပိုမို ဆိုးရွားစေနေသည်။
ထို့အပြင် မြန်မာ စစ်အစိုးရနှင့် ရိုဟင်ဂျာ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ နှစ်ဖွဲ့စလုံးသည် ရိုဟင်ဂျာ လူများကို တရားမဝင် အတင်းအဓမ္မ စစ်မှုထမ်းခိုင်းကာ၊ ရခိုင်တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ဖြစ်သော ရက္ခိုင့်တပ်တော်နှင့် ပဋိပက္ခထဲသို့ တွန်းပို့နေကြသည်။ ရက္ခိုင့်တပ်တော်သည်လည်း အတင်းအဓမ္မ စစ်မှုထမ်းခိုင်းမှုကို အသုံးပြုနေပြီး၊ မကြာသေးမီနှစ်များအတွင်း ရိုဟင်ဂျာ လူများအပေါ် ဥပဒေမဲ့ သတ်ဖြတ်ခြင်း၊ ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်ခြင်း၊ အတင်းအဓမ္မ အလုပ်ခိုင်းခြင်း၊ ကြီးမားသော မီးရှို့ခြင်း စသည့် ပြင်းထန်သော အလွဲသုံးစားမှုများကို ကျူးလွန်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၄ ခုနှစ် အလယ်ပိုင်းနောက်ပိုင်းတွင် နောက်ထပ် လူ ၁ သိန်း ၅ သောင်းခန့်သည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်သို့ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ခဲ့ရသည်။
ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် ဒုက္ခသည်စခန်းများ
ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ ကော့ဇ်ဘဇားဒေသရှိ ဒုက္ခသည်စခန်းများတွင် လက်ရှိ လူ ၁ သန်းကျော် ရိုဟင်ဂျာ ဒုက္ခသည်များ နေထိုင်လျက်ရှိသည်။ သို့သော် ဤနေရာ၏ အခြေအနေသည်လည်း တဖြည်းဖြည်း ဆိုးရွားလာနေသည်။ ပြန်ပေးဆွဲခြင်း၊ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကြမ်းဖက်မှု၊ ကယ်ဆယ်ရေး လျှော့ချမှုတို့ကြောင့် ကျန်းမာရေး၊ ပညာရေးနှင့် ရိက္ခာ အကျပ်အတည်းများ ပိုမို ပြင်းထန်လာနေသည်။
နိုင်ငံတကာအသိုက်အဝန်း၏ တာဝန်ခံမှု ဖော်ထုတ်ရေး ကြိုးပမ်းမှုများ
၈ နှစ် ကြာခဲ့သော်လည်း၊ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရိုဟင်ဂျာ လူများအပေါ် ကျူးလွန်ခဲ့သော ရာဇဝတ်မှုများအတွက် တကယ်တမ်း တာဝန်ယူခဲ့သူ တစ်ဦးတစ်ယောက်မျှ မရှိသေးပါ။ သို့သော်လည်း နိုင်ငံတကာအသိုက်အဝန်း၏ ဥပဒေရေးရာ ကြိုးပမ်းမှုများ ဆက်လက် ဖြစ်ပေါ်နေဆဲ ဖြစ်သည်။
နိုင်ငံတကာ ပြစ်မှုဆိုင်ရာ ခုံရုံး (ICC)
နိုင်ငံတကာ ပြစ်မှုဆိုင်ရာ ခုံရုံး (ICC) သည် မြန်မာနှင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှု ရာဇဝတ်မှုများကို စုံစမ်းစစ်ဆေးနေသည်။ ၂၀၂၄ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ICC ရှေ့နေချုပ်သည် မြန်မာ စစ်တပ် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် မင်းအောင်လှိုင် အတွက် ဖမ်းဝရမ်း ထုတ်ပေးရန် တရားဝင် တောင်းဆိုခဲ့သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ် သြဂုတ်လ လက်ရှိအချိန်တွင် ဤတောင်းဆိုချက်ကို ခုံရုံး (ရှေ့ပြေးစစ်ဆေးရေးခုံရုံး) တွင် စစ်ဆေးနေဆဲ ဖြစ်သည်။
နိုင်ငံတကာ တရားရုံး (ICJ)
နိုင်ငံတကာ တရားရုံး (ICJ) တွင် ဂမ်ဘီယာ နိုင်ငံက မြန်မာနိုင်ငံကို ဆန့်ကျင်၍ တင်သွင်းခဲ့သော လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု အမှုကို စစ်ဆေးနေသည်။ ခုံရုံးသည် ယာယီ အစီအမံများ (အရေးပေါ် ကာကွယ်ရေး အမိန့်) ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး ဖြစ်ကာ၊ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလမှစ၍ အမှု၏ မူလအနှစ်သာရဆိုင်ရာ စစ်ဆေးမှု စတင်မည် ဖြစ်သည်။
ပူးတွဲကြေညာချက်၏ အဓိက တိုက်တွန်းချက်များ
ဤပူးတွဲကြေညာချက်တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သော အဖွဲ့အစည်းများသည် နိုင်ငံတကာအသိုက်အဝန်းအား အောက်ပါတို့ကို တောင်းဆိုထားသည်။
- ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရေးကောင်စီ သည် မြန်မာ အခြေအနေကို ICC သို့ ချက်ချင်း လွှဲပြောင်းပေးပို့၍၊ ဒုက္ခခံစားရသော အသိုက်အဝန်း အားလုံးကို ပစ်မှတ်ထား၍ ကျူးလွန်ခဲ့သော ရာဇဝတ်မှုများအတွက် ဘက်စုံ တာဝန်ခံမှု ဖော်ထုတ်နိုင်ရန် ဆောင်ရွက်ရမည်။
- ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ သည် အာဂျင်တီးနား နမူနာကဲ့သို့ မိမိနိုင်ငံ၏ တရားရုံးများမှတစ်ဆင့် နိုင်ငံတကာ ဥပဒေအရ ရာဇဝတ်ကောင်များကို တိုက်ရိုက် တရားစွဲဆိုသော စကြဝဠာဆိုင်ရာ စီရင်ပိုင်ခွင့် ကို ကျင့်သုံးရမည်။
- မြန်မာနိုင်ငံရှိ လက်နက်ကိုင် ပဋိပက္ခ ပါဝင်ပတ်သက်သူ အားလုံး သည် နိုင်ငံတကာ လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ ဥပဒေကို လိုက်နာပြီး၊ မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်သော စုံစမ်းစစ်ဆေးရေး ယန္တရား (IIMM) အပါအဝင် နိုင်ငံတကာ တရားမျှတမှု ယန္တရားများနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရမည်။
၂၀၂၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေညီလာခံ အဆင့်မြင့်အစည်းအဝေး
၂၀၂၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၃၀ ရက်နေ့တွင် နယူးယောက် ကုလသမဂ္ဂ ဌာနချုပ်၌ “ရိုဟင်ဂျာ မွတ်စလင်များနှင့် မြန်မာနိုင်ငံရှိ အခြား လူနည်းစုများ၏ အခြေအနေ” ဆိုင်ရာ ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေညီလာခံ အဆင့်မြင့်အစည်းအဝေး ကျင်းပမည် ဖြစ်သည်။ ပူးတွဲကြေညာချက်တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သော အဖွဲ့အစည်းများသည် ဤအစည်းအဝေးက အကျပ်အတည်းအတွက် လိုအပ်သော အာရုံစိုက်မှုကို စုဆောင်းပေးနိုင်မည့် အခွင့်အလမ်း ဖြစ်လာရန် မျှော်လင့်ထားသည့်အပြင်၊ အရေးကြီးသော စိုးရိမ်မှု တစ်ခုကိုလည်း ထုတ်ဖော်ပြောကြားထားသည်။
၎င်းမှာ ရိုဟင်ဂျာ အသိုက်အဝန်း၏ တိုက်ရိုက် ပါဝင်မှု အားနည်းနေသည် ဆိုသည့်အချက် ဖြစ်သည်။ မြန်မာ၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နှင့် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ ဒိုင်အက်စ်ပိုရာ (နိုင်ငံရပ်ခြားတွင် နေထိုင်သော ရိုဟင်ဂျာ အသိုက်အဝန်း) တွင် လှုပ်ရှားနေသော ရိုဟင်ဂျာ အမျိုးသမီးများ၊ လူငယ်များနှင့် ရိုဟင်ဂျာ ဦးဆောင်သော ကွဲပြားသည့် အရပ်ဘက်လူမှုအဖွဲ့အစည်းများ၏ အသံများကို ပိုမို ကျယ်ပြန့်စွာ ထည့်သွင်းသင့်သည်ဟု တောင်းဆိုထားသည်။
ရိုဟင်ဂျာ အသိုက်အဝန်း အဖွဲ့ဝင်များသည် မိမိတို့၏ အနာဂတ်နှင့် ပတ်သက်သော ဆွေးနွေးမှုများ၏ ဗဟိုတွင် ရှိနေသင့်သည်။ ထို့ကြောင့် ကြေညာချက်တွင် အဆင့်မြင့်အစည်းအဝေးကို ပိုမို အားလုံးပါဝင်ပြီး ဒုက္ခခံစားရသူ ဗဟိုပြုသည့်ပုံစံဖြင့် ကျင်းပကာ၊ အောက်ပါတို့ အပါအဝင် ရေရှည်တည်တံ့သော ဖြေရှင်းနည်းများကို အာရုံစိုက်ရန် တိုက်တွန်းထားသည်။
- နိုင်ငံသားအခွင့်အရေး ပြန်လည်ရရှိရေး
- မြန်မာ နိုင်ငံသား အားလုံးအတွက် စီးပွားရေး၊ လူမှုရေးနှင့် နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ အခွင့်အရေးများ အာမခံပေးရေး
ဒုက္ခသည်များကို လက်ခံထားသော နိုင်ငံများသို့ တောင်းဆိုချက်
ရိုဟင်ဂျာ ဒုက္ခသည်များကို လက်ခံထားသော နိုင်ငံအားလုံးအား အောက်ပါ သုံးချက်ကို တိုက်တွန်းထားသည်။
- ရိုဟင်ဂျာ ဒုက္ခသည်များ၏ အခွင့်အရေးများကို ကာကွယ်ပေးရန်။
- ပညာရေးနှင့် အသက်မွေးဝမ်းကြောင်း နည်းလမ်းများကို ရရှိနိုင်စေရန် အာမခံပေးရန်။
- မြန်မာနိုင်ငံသို့ အတင်းအဓမ္မ ပြန်ပို့ခြင်း မဖြစ်ပေါ်စေရန်။
ပူးတွဲကြေညာချက်၏ နိဂုံး
ကြေညာချက်တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သော အဖွဲ့အစည်းအားလုံးသည် အောက်ပါ လေးချက်အတွက် တစ်သံတည်း ပူးပေါင်းထားသည်။
- အပြစ်ဒဏ်မှ ကင်းလွတ်နေမှု အဆုံးသတ်ရေး
- ရိုဟင်ဂျာ လူများ ဘေးကင်းလုံခြုံစွာနှင့် ဂုဏ်သိက္ခာရှိစွာ နေထိုင်ပိုင်ခွင့်
- မြန်မာ နိုင်ငံသားအဖြစ် ရိုဟင်ဂျာများ၏ ပြည့်စုံသော ဥပဒေရေးရာ အသိအမှတ်ပြုခြင်း
- မြန်မာနိုင်ငံ၏ အနာဂတ်ကို ပုံဖော်သည့် လုပ်ငန်းစဉ်တွင် ရိုဟင်ဂျာ၏ အသံ ပါဝင်ရေး
ပူးတွဲကြေညာချက်တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သော အဖွဲ့အစည်းများ
| 원문 명칭 | 한국어 명칭 |
|---|---|
| Al-Arakan Integrity Foundation | 알아라칸 정직 재단 |
| Amnesty International | 국제앰네스티 |
| Anonymous Rohingya Organization | 익명 로힝야 단체 |
| Arakan Rohingya Committee | 아라칸 로힝야 위원회 |
| Arakan Rohingya National Council | 아라칸 로힝야 국민회의 |
| Arakan Rohingya National Union | 아라칸 로힝야 국민연합 |
| Arakan Youth Peace Network | 아라칸 청년 평화 네트워크 |
| Asia Pacific Refugee Rights Network | 아시아태평양 난민권리 네트워크 |
| Assistance Association for Myanmar-based Independent Journalists | 미얀마 내 독립 언론인 지원 협회 |
| Beyond Borders Malaysia | 말레이시아 국경을 넘어 |
| British Rohingya Community UK | 영국 로힝야 공동체 |
| Burma Campaign UK | 영국 미얀마 캠페인 |
| Burma Human Rights Network | 미얀마 인권 네트워크 |
| Burma War Crimes Investigation | 미얀마 전쟁범죄 조사단 |
| Burmese Rohingya Organisation UK | 영국 미얀마 로힝야 기구 |
| Chin Human Rights Organization | 친족 인권 기구 |
| Coalition for the Rights of Refugees and Stateless Persons | 난민 및 무국적자 권리 연대 |
| Community Rebuilding Center | 공동체 재건 센터 |
| Comrades of Rohingya Youths | 로힝야 청년 동지회 |
| Counter Foto | 카운터 포토 |
| Education and Wisdom Development for Rohingya Women | 로힝야 여성 교육 및 지혜 개발 |
| Education Garden for Rohingya | 로힝야를 위한 교육의 정원 |
| European Rohingya Council | 유럽 로힝야 회의 |
| Fortify Rights | 권리 강화 |
| Free Rohingya Coalition | 자유 로힝야 연대 |
| Future of Rohingya | 로힝야의 미래 |
| Geutanyoe Malaysia | 게우타노에 말레이시아 |
| Human Rights Foundation of Monland | 몬족 인권 재단 |
| Human Rights Watch | 휴먼라이츠워치 |
| Kachin Human Rights Watch | 카친족 인권 감시 |
| Kachin Women’s Association Thailand | 태국 카친 여성 연합 |
| Kaladan Press Network | 칼라단 언론 네트워크 |
| Karen Human Rights Group | 카렌족 인권 단체 |
| Karenni Human Rights Group | 카렌니족 인권 단체 |
| Mayu Region Human Rights Documentation Center | 마유 지역 인권 기록 센터 |
| Myanmar Ethnic Rohingya Human Rights Organization in Malaysia | 말레이시아 미얀마 로힝야 인권 기구 |
| Next Gen Rohingya Network | 차세대 로힝야 네트워크 |
| Odhikar | 오디카르 |
| Refugees International | 국제난민 |