နာတာရှည် အသည်းရောင် B ပိုးအကြောင်း သိကောင်းစရာ - ကူးစက်ပုံ၊ ကာကွယ်ဆေးထိုးခြင်းနှင့် ကုသမှု လမ်းညွှန်

နာတာရှည် အသည်းရောင် B ပိုးဆိုသည်မှာ အသည်းရောင် B ပိုး (hepatitis B virus, HBV) ကြောင့်ဖြစ်သော ကူးစက်မှုက ၆ လနှင့်အထက် ဆက်လက်တည်ရှိနေပြီး အသည်းတွင် နာတာရှည် ရောင်ရမ်းမှု ဖြစ်ပေါ်စေသော ရောဂါတစ်မျိုးဖြစ်ပါသည်။ မှန်ကန်စွာ မစီမံခန့်ခွဲပါက အသည်းခြောက်ရောဂါ သို့မဟုတ် အသည်းကင်ဆာအထိ တိုးတက်ဖြစ်ပေါ်နိုင်ပါသည်။ ကံကောင်းစွာ ကာကွယ်ဆေးထိုးခြင်းနှင့် ပုံမှန်ဆေးစစ်ခြင်းဖြင့် အလွန်ကောင်းမွန်စွာ စီမံခန့်ခွဲနိုင်ပြီး အများအားဖြင့် ကာကွယ်နိုင်ပါသည်။

နာတာရှည် အသည်းရောင် B ပိုးဆိုသည်မှာ အဘယ်နည်း?

အသည်းရောင် B ပိုး (HBV) ကူးစက်ခံရသော အခြေအနေသည် ၆ လနှင့်အထက် ဆက်လက်တည်ရှိနေပါက နာတာရှည် အသည်းရောင် B ပိုးဟု ခေါ်ဆိုပါသည်။ ဖျတ်လတ် အသည်းရောင် B ပိုး လူနာများ၏ ၅ မှ ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်သည် နာတာရှည်ဘဝသို့ တိုးတက်ပြောင်းလဲသွားကြပြီး၊ နာတာရှည်အဖြစ် ခိုင်မာသွားသောအခါ အသည်းခြောက်ရောဂါ၊ အသည်းကင်ဆာအထိ တိုးတက်ဖြစ်ပေါ်နိုင်ခြေ မြင့်တက်လာပါသည်။ အထူးသဖြင့် မွေးကင်းစကာလတွင် ကူးစက်ခံရသည့်အခါ ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်သည် နာတာရှည် အသည်းရောင်အဖြစ် တိုးတက်နိုင်သောကြောင့်၊ မွေးဖွားပြီးချက်ချင်း ကာကွယ်ကုသမှု ပြုလုပ်ခြင်းသည် အလွန်အရေးကြီးပါသည်။

မည်သို့ ကူးစက်သနည်း?

• သွေးနှင့် ခန္ဓာကိုယ်အရည်များ ထိတွေ့ခြင်း: HBV ပါဝင်သော သွေး သို့မဟုတ် ခန္ဓာကိုယ်အရည်များနှင့် တိုက်ရိုက်ထိတွေ့ပါက ကူးစက်နိုင်ပါသည်။
• ဒေါင်လိုက်ကူးစက်ခြင်း (မိခင်မှ ကလေးသို့): အသည်းရောင် B ပိုး သယ်ဆောင်ထားသော မိခင်ထံမှ မွေးဖွားသော ကလေးငယ်သည် မွေးဖွားစဉ်အတွင်း ကူးစက်ခံရနိုင်ပါသည်။ ၎င်းသည် နာတာရှည် အသည်းရောင် B ပိုး ကူးစက်ရာတွင် အဖြစ်အများဆုံး လမ်းကြောင်းဖြစ်ပါသည်။
• သန့်ရှင်းမှုမရှိသော ကုသမှုများ: ပစ္စည်းကိရိယာများကို မှန်ကန်စွာ ပိုးမသတ်ထားသော နေရာများတွင် နားဖောက်ခြင်း၊ ဆေးမင်ကြောင်ထိုးခြင်း သို့မဟုတ် အပ်စိုက်ကုသမှု ခံယူပါက ကူးစက်နိုင်ပါသည်။
• ကိုယ်ရေးသန့်ရှင်းရေး ပစ္စည်းများ မျှဝေသုံးစွဲခြင်း: သွေးအနည်းငယ် ကပ်ပါနိုင်သော မုတ်ဆိတ်ရိတ်ဓားကဲ့သို့ ပစ္စည်းများကို မျှဝေသုံးစွဲခြင်းသည် အန္တရာယ်ရှိစေပါသည်။
• လိင်ဆက်ဆံခြင်းနှင့် သွေးသွင်းခြင်း: HBV သည် လိင်ဆက်ဆံခြင်း သို့မဟုတ် ပိုးဖြင့် ညစ်ညမ်းနေသော သွေးကို သွင်းခြင်းဖြင့်လည်း ပြန့်ပွားနိုင်ပါသည်။

မည်သည့်ရောဂါလက္ခဏာများ ပေါ်ပေါက်နိုင်သနည်း?

ဖျတ်လတ် အသည်းရောင် အဆင့်

ဖျတ်လတ် အသည်းရောင် B ပိုးသည် လက္ခဏာ လုံးဝ မပေါ်ဘဲ ဖြစ်နိုင်ပြီး၊ သို့မဟုတ် အပေါ့စားလက္ခဏာများသာ ပေါ်နိုင်ပါသည်။

• ညာဘက် ဝမ်းဗိုက်အပေါ်ပိုင်း မအီမသာဖြစ်ခြင်း
• အစာစားချင်စိတ် ပျောက်ဆုံးခြင်းနှင့် ပျို့အန်ခြင်း
• ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ခြင်းနှင့် အားနည်းခြင်း
• ဖျားနာခြင်း

ပြင်းထန်သောအခြေအနေများတွင် အသားဝါရောဂါ (အရေပြားနှင့် မျက်စိများ ဝါသွားခြင်း)၊ ဝမ်းဗိုက်တွင် ရေတင်ခြင်း (ဝမ်းဗိုက်ထဲ အရည်များ စုဝေးခြင်း) နှင့် အသည်းကြောင့် မေ့မြောခြင်း အပါအဝင် အန္တရာယ်ရှိသော လက္ခဏာများ ဖြစ်ပေါ်နိုင်ပါသည်။

နာတာရှည် အသည်းရောင် အဆင့်

နာတာရှည် အသည်းရောင် B ပိုးသည် များသောအားဖြင့် ထင်ရှားသော လက္ခဏာများ မပေါ်ပါ။ သွေးစစ်ဆေးမှုတွင် အသည်းအချက်အလက် (liver enzyme) အနည်းငယ် မြင့်တက်နေသည့်အဆင့်သာ တစ်ခုတည်းသော လက္ခဏာဖြစ်တတ်ပြီး၊ ၎င်းသည် ထင်ရှားသော သတိပေးချက်မရှိဘဲ အသည်းထိခိုက်မှု တိတ်တဆိတ် တိုးတက်နိုင်သည်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပါသည်။ ထို့ကြောင့် ပုံမှန်ဆေးစစ်ခြင်းသည် အထူးအရေးကြီးပါသည်။

အသည်းခြောက်ရောဂါ ဖြစ်ပေါ်လာပါက

နာတာရှည် အသည်းရောင်က ကြာရှည်စွာ ဆက်လက်တည်ရှိနေပါက အသည်းခြောက်ရောဂါ အဖြစ် ပိုမိုဆိုးရွားလာနိုင်ပါသည်။

• အစောပိုင်းအဆင့်: ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ခြင်းနှင့် အားနည်းခြင်းကဲ့သို့ ယေဘုယျလက္ခဏာများ
• တိုးတက်လာသောအဆင့်: အသားဝါရောဂါ၊ ဝမ်းဗိုက်တွင် ရေတင်ခြင်းနှင့် မေ့မြောခြင်းအပါအဝင် ပြင်းထန်သော နောက်ဆက်တွဲရောဂါများ

မည်သို့ ကာကွယ်နိုင်သနည်း?

ကာကွယ်နည်း တစ်ချက်တည်းဖြင့်

ကာကွယ်ဆေးထိုးခြင်း

အသည်းရောင် B ပိုးသည် ကာကွယ်ဆေးဖြင့် ကာကွယ်နိုင်သော ရောဂါ ဖြစ်ပါသည်။ ၀၊ ၁ နှင့် ၆ လအချိန်များတွင် သုံးကြိမ် ထိုးခြင်းဖြင့် ကိုယ်ခံအား ရရှိစေပါသည်။ ကိုရီးယားတွင် အသည်းရောင် B ပိုး ကာကွယ်ဆေးသည် အမျိုးသား ကာကွယ်ဆေးထိုးနှံရေး အစီအစဉ် (NIP) တွင် ပါဝင်ပြီး၊ ၎င်းသည် ကလေးများအတွက် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သော ကာကွယ်ဆေးများကို အစိုးရက ရန်ပုံငွေထောက်ပံ့ပေးသော အစီအစဉ်ဖြစ်ကာ၊ တစ်နိုင်ငံလုံးရှိ သတ်မှတ်ထားသော ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ကျန်းမာရေးဌာနများတွင် အခမဲ့ ထိုးနှံနိုင်ပါသည်။ ကိုယ်ခံအား ပဋိပစ္စည်း (antibody) မရှိသော အရွယ်ရောက်သူများကိုလည်း ကာကွယ်ဆေးထိုးရန် အကြံပြုပါသည်။ ကာကွယ်ဆေးထိုးနှံရာ နေရာများကို ကိုရီးယားရောဂါ ထိန်းချုပ်ကာကွယ်ရေး ဌာန (KDCA) ကာကွယ်ဆေးထိုး အကူအညီ ဝက်ဘ်ဆိုက် တွင် ရှာဖွေနိုင်ပါသည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ် အမျိုးသား ကာကွယ်ဆေးထိုးနှံရေး အစီအစဉ် လမ်းညွှန်ချက်များ (ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ကျန်းမာရေးဌာနများအတွက်) ကို ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၁၂ ရက်အထိ မွမ်းမံထားသည့်အတိုင်း KDCA ကာကွယ်ဆေးထိုး အကူအညီ ဝက်ဘ်ဆိုက်တွင် ရရှိနိုင်ပါသည်။

လျှောက်ထားမည်မပြုမီ နောက်ဆုံးရ အချက်အလက်များကို 1345 (ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူ ဆက်သွယ်ရေးစင်တာ၊ ၂၄ နာရီ ဘာသာစကားအမျိုးမျိုးဖြင့် ရရှိနိုင်) သို့မဟုတ် သင့်ဒေသခံ ကိုရီးယား ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်ရေးဌာန ရုံးတွင် စစ်ဆေးပါ။

ဒေါင်လိုက်ကူးစက်ခြင်း (မိခင်မှ ကလေးသို့) ကာကွယ်ခြင်း

အသည်းရောင် B ပိုး သယ်ဆောင်ထားသော မိခင်များမှ မွေးဖွားသော ကလေးငယ်များသည် မွေးဖွားပြီးချက်ချင်း (ဖြစ်နိုင်ပါက ၁၂ နာရီအတွင်း) အောက်ပါ နှစ်ခုလုံးကို ထိုးနှံရပါမည်။

1. အသည်းရောင် B ပိုး ကိုယ်ခံအား immune globulin (HBIG) ဆေးထိုး: ပိုးသည် ခန္ဓာကိုယ်အတွင်း အခြေချ မတည်ရှိမီ ချက်ချင်း ကာကွယ်ရေး အကာအရံတစ်ခု ဖန်တီးပေးပါသည်။
2. အသည်းရောင် B ပိုး ကာကွယ်ဆေး ပထမအကြိမ်: ဒုတိယနှင့် တတိယအကြိမ်များကို အချိန်ဇယားအတိုင်း ဆက်လက်ထိုးနှံကာ ရေရှည် ကိုယ်ခံအား တည်ဆောက်ပါသည်။

HBIG နှင့် ကာကွယ်ဆေးကို အတူတကွ ထိုးနှံပါက ဒေါင်လိုက်ကူးစက်ခြင်းကို ၉၇ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ကာကွယ်နိုင်ပါသည်။

ကိုရီးယားတွင် ၎င်းကုန်ကျစရိတ်များကို အကျုံးဝင်စေသော မွေးဖွားကာလအတွင်း အသည်းရောင် B ပိုး ကူးစက်မှု ကာကွယ်ရေး အစီအစဉ် ကို အစိုးရက ဆောင်ရွက်ပေးနေပါသည်။ ဤအစီအစဉ်သည် HBIG ဆေးထိုး တစ်ကြိမ်၊ အသည်းရောင် B ပိုး ကာကွယ်ဆေး သုံးကြိမ်လုံးနှင့် ပဋိဂျင်နှင့် ပဋိပစ္စည်း စစ်ဆေးမှု နှစ်ကြိမ်အထိ ကုန်ကျစရိတ်ကို ထောက်ပံ့ပေးပါသည်။ ၎င်းကို သင်မှတ်ပုံတင်ထားသော နေရပ်လိပ်စာ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ၊ တစ်နိုင်ငံလုံးရှိ သတ်မှတ်ထားသော ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများ တွင် ရရှိနိုင်ပါသည်။

ပါဝင်သော အဖွဲ့အစည်းများကို KDCA ကာကွယ်ဆေးထိုး အကူအညီ — သတ်မှတ်ထားသော ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်း ရှာဖွေခြင်း စာမျက်နှာတွင် ရှာဖွေနိုင်ပါသည်။

နေ့စဉ်ဘဝတွင် ကာကွယ်ရေး အကြံပြုချက်များ

ကုသမှုနှင့် စီမံခန့်ခွဲမှု

အသည်းရောင် B ပိုးသည် နာတာရှည်အဆင့်သို့ တိုးတက်ဖြစ်ပေါ်လာသောအခါ၊ (pegylated) interferon-alpha ဆေးထိုး သို့မဟုတ် သောက်ဆေး ဗိုင်းရပ်စ်တန်ပြန်ဆေးများ ကို အသုံးပြု၍ အသည်းထိခိုက်မှုကို နှေးကွေးစေပြီး အသည်းခြောက်ရောဂါ သို့မဟုတ် အသည်းကင်ဆာအဖြစ်သို့ တိုးတက်ဖြစ်ပေါ်ခြင်းကို ကာကွယ်ရန် အထောက်အကူ ပြုနိုင်ပါသည်။ ဆေးအမျိုးအစား၊ ကုသမှု ကြာချိန်နှင့် ဖြစ်နိုင်ချေရှိသော ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများသည် တစ်ဦးချင်းအလိုက် ကွဲပြားသောကြောင့်၊ သင့်လျော်သော ကုသမှု ရရှိရန် အထူးကုဆရာဝန်နှင့် တိုင်ပင်ပါ။

သင်သည် ကိုရီးယား၏ အမျိုးသား ကျန်းမာရေး အာမခံ (NHI) တွင် စာရင်းသွင်းထားပါက၊ အချို့သတ်မှတ်ချက်များ ပြည့်မီပြီးနောက် ဗိုင်းရပ်စ်တန်ပြန်ဆေးများကို အကျုံးဝင် (ပြန်အမ်းငွေ) ရရှိနိုင်ပါသည်။ HIRA (ကျန်းမာရေးအာမခံ စီစစ်အကဲဖြတ်ရေး ဝန်ဆောင်မှု) သည် ကိုရီးယားရှိ ဆေးကုသမှုများအတွက် ပြန်အမ်းငွေ စံနှုန်းများကို စီစစ်သတ်မှတ်ပေးသော အစိုးရအဖွဲ့အစည်းဖြစ်ပါသည်။ မှန်ကန်သော ပြန်အမ်းငွေ စံနှုန်းများနှင့် သင်နှင့် သက်ဆိုင်သော ကုန်ကျစရိတ် မျှဝေနှုန်းအတွက်၊ လျှောက်ထားမည်မပြုမီ HIRA (ဖုန်း 1644-2000)၊ အမျိုးသား ကျန်းမာရေးအာမခံ ဝန်ဆောင်မှု (NHIS) (ဖုန်း 1577-1000) သို့မဟုတ် သင့်ကုသပေးနေသော ဆရာဝန်နှင့် စစ်ဆေးပါ။

သင်သည် လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာ နေထိုင်ခွင့်ရရှိသူ၊ ခိုလှုံခွင့် တောင်းခံသူ သို့မဟုတ် အခြားနည်းဖြင့် အမျိုးသား ကျန်းမာရေးအာမခံ တွင် စာရင်းသွင်း၍ မရသူဖြစ်ပါက၊ ဒုက္ခသည်များနှင့် လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာ နေထိုင်ခွင့်ရရှိသူများအတွက် ကျန်းမာရေးအာမခံ ပရီမီယံ ပျက်ကွက်မှု၊ နေထိုင်ခွင့် သက်တမ်းတိုးခြင်း ကန့်သတ်ချက်နှင့် အိမ်ထောင်စုဝင် မှတ်ပုံတင်ခြင်း ကိုလည်း ကိုးကားပါ။

ကိုရီးယားတွင် အကူအညီ ရယူနိုင်သော နေရာများ

ကိန်းဂဏန်းများ၊ သတ်မှတ်ရက်များနှင့် အရည်အချင်း သတ်မှတ်ချက်များသည် ပြောင်းလဲနိုင်ပါသည်။ လျှောက်ထားမည်မပြုမီ နောက်ဆုံးရ အချက်အလက်များကို 1345 (ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူ ဆက်သွယ်ရေးစင်တာ) သို့ ဖုန်းဆက်၍ သို့မဟုတ် သင့်ဒေသခံ ကိုရီးယား ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်ရေးဌာန ရုံးကို ဆက်သွယ်၍ အမြဲ အတည်ပြုပါ။

ကိုးကားရန် လင့်ခ်များ

• KDCA ကာကွယ်ဆေးထိုး အကူအညီ — အသည်းရောင် B ပိုး
• မွေးဖွားကာလအတွင်း အသည်းရောင် B ပိုး ကူးစက်မှု ကာကွယ်ရေး အစီအစဉ် — သတ်မှတ်ထားသော ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်း ရှာဖွေခြင်း
• ဆိုးလ် အမျိုးသား တက္ကသိုလ် ဆေးရုံ ကျန်းမာရေး အချက်အလက် — အသည်းရောင် B ပိုး
• HIRA (ကျန်းမာရေးအာမခံ စီစစ်အကဲဖြတ်ရေး ဝန်ဆောင်မှု)

ဤဆောင်းပါးကို Samsung Medical Center မှ ပေးအပ်သော ကျန်းမာရေး အချက်အလက်ကို အသုံးပြု၍ ရေးသားခဲ့သော ကျန်းမာရေးသတင်း စီးရီး အမှတ် ၃ ကို အခြေခံ၍ MAP (Migration to Asia Peace) မှ ထုတ်လုပ်ခဲ့ပါသည်။