လိင်ဆိုင်ရာ သဘောတူညီချက်နှင့် လိင်ဆိုင်ရာ ကိုယ်ပိုင်ဆုံးဖြတ်ပိုင်ခွင့်၏ အဓိပ္ပာယ်နှင့် စံသတ်မှတ်ချက်များ လမ်းညွှန်

လိင်ဆိုင်ရာ လုပ်ဆောင်မှုတိုင်းမှာ တစ်ဖက်လူရဲ့ ရှင်းလင်းတဲ့ သဘောတူညီမှု မဖြစ်မနေ လိုအပ်ပါတယ်။ “လိင်ဆိုင်ရာ သဘောတူညီမှု” ဆိုတာက လိင်ဆိုင်ရာ လုပ်ဆောင်မှု မစတင်ခင်မှာ တစ်ဖက်လူက လွတ်လပ်ပြီး မိမိဆန္ဒအလျောက် “ဟုတ်ကဲ့၊ ကျွန်တော်/ကျွန်မ သဘောတူပါတယ်” လို့ တက်ကြွစွာ ဖော်ပြထားတဲ့ အခြေအနေကို ဆိုလိုပါတယ်။ ကိုယ်တိုင် မသိလိုက်ဘဲ တစ်ဖက်လူရဲ့ အခွင့်အရေးကို ချိုးဖောက်မိမှာ မဖြစ်အောင်၊ လိင်ဆိုင်ရာ သဘောတူညီမှုရဲ့ အဓိပ္ပာယ်နဲ့ စံနှုန်းတွေကို အတူတကွ လေ့လာကြရအောင်။

လိင်ဆိုင်ရာ ကိုယ်ပိုင်ဆုံးဖြတ်ခွင့် (Sexual Self-Determination) ဆိုတာ ဘာလဲ?

လိင်ဆိုင်ရာ ကိုယ်ပိုင်ဆုံးဖြတ်ခွင့်ဆိုတာ ကိုယ်လိုချင်တဲ့အချိန်၊ ကိုယ်လိုချင်တဲ့သူနဲ့၊ ကိုယ်လိုချင်တဲ့နေရာမှာ လိင်ဆိုင်ရာ လုပ်ဆောင်မှုကို ကိုယ်တိုင် ဆုံးဖြတ်ပိုင်ခွင့် နဲ့ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ ချိုးဖောက်ခံရခြင်း မရှိရဆိုတဲ့ အခွင့်အရေး ပါ။

ဒီအခွင့်အရေးရဲ့ အဓိကအချက်ကတော့ “စွမ်းရည်” မဟုတ်ဘဲ “အခြေအနေနဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်” ဖြစ်ပါတယ်။ လူတစ်ဦးက လွတ်လပ်စွာ ဆုံးဖြတ်နိုင်တဲ့ အခြေအနေတွေ ပြည့်စုံမှသာ မိမိရဲ့ လိင်ဆိုင်ရာ ကိုယ်ပိုင်ဆုံးဖြတ်ခွင့်ကို အပြည့်အဝ ကျင့်သုံးနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။

လိင်ဆိုင်ရာ သဘောတူညီမှု ဆိုတာ ဘာလဲ?

လိင်ဆိုင်ရာ သဘောတူညီမှုရဲ့ စံနှုန်းက ယခင်က “မဟုတ်ဘူးလို့ မပြောရင် အဆင်ပြေတယ်” ဆိုတာကနေ “ဟုတ်ကဲ့လို့ တက်ကြွစွာ ပြောမှသာ သဘောတူတယ်လို့ မှတ်ယူရတယ်” ဆိုတာဆီ ပြောင်းလဲခဲ့ပါပြီ။ ဒါကို “Yes Means Yes” (တက်ကြွသော သဘောတူညီမှု) လို့ ခေါ်ပါတယ်။

တစ်ဖက်လူက ရှင်းရှင်းလင်းလင်း “ဟုတ်ကဲ့” လို့ ပြောမှသာ သဘောတူညီမှုအဖြစ် လက်ခံသင့်ပါတယ်။

UN Women (ကုလသမဂ္ဂ အမျိုးသမီးရေးရာ အဖွဲ့အစည်း) ကလည်း “မဟုတ်ဘူး (No) ကို စောင့်ဆိုင်းနေမယ့်အစား၊ ရှင်းလင်းတဲ့ ဟုတ်ကဲ့ (Yes) ကို သေချာ စစ်ဆေးပါ” လို့ အလေးထား ပြောကြားထားပါတယ်။

သဘောတူညီမှု ဖြစ်မြောက်ဖို့

သဘောတူညီမှုဟာ အောက်ပါ အချက်အားလုံး ပြည့်စုံမှသာ ဖြစ်မြောက်ပါတယ်။

• လွတ်လပ်စွာ ဆန္ဒဖော်ပြနိုင်တဲ့ အခြေအနေ ဖြစ်ရမယ်
• မိမိဆန္ဒအလျောက် လုပ်ဆောင်တာ ဖြစ်ရမယ်
• သတိ ရှိနေတဲ့ အခြေအနေ ဖြစ်ရမယ်
• သဘောတူညီမှုရဲ့ အဓိပ္ပာယ်ကို တူညီတဲ့ အဆင့်အတန်းနဲ့ နားလည် ထားရမယ်
• အခြေအနေနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ အချက်အလက်အားလုံးကို သိရှိ ထားပြီး လုပ်ဆောင်တာ ဖြစ်ရမယ်
• ဘယ်အချိန်မဆို ပြန်လည်ရုပ်သိမ်း (ဖျက်သိမ်း) နိုင် ရမယ်

သဘောတူညီမှု အရေးကြီးတဲ့ အကြောင်းရင်းကတော့ လူတိုင်းမှာ မိမိရဲ့ ကိုယ်ခန္ဓာနဲ့ ဆက်ဆံရေးတွေအပေါ် ခံစားမိတဲ့ ကိုယ်ပိုင်နယ်နိမိတ် (personal boundaries) တွေ ကွဲပြားလို့ ဖြစ်ပါတယ်။ လူတိုင်းမှာ အဲဒီနယ်နိမိတ်ကို လေးစားခံပိုင်ခွင့် ရှိပါတယ်။

ကိုးကား: UN Women, “When it comes to consent, there are no blurred lines”

သဘောတူညီမှု မဟုတ်တဲ့ အခြေအနေများ

အောက်ပါ အခြေအနေတွေမှာ ရရှိတဲ့ “သဘောတူညီမှု” ဟာ စစ်မှန်တဲ့ သဘောတူညီမှု မဟုတ်ပါဘူး။

သဘောတူညီမှုဟာ ပတ်ဝန်းကျင်နဲ့ ဆိုင်ပါတယ်

သဘောတူညီမှုဟာ တစ်ဦးချင်းရဲ့ စွမ်းရည်ပြဿနာ မဟုတ်ဘဲ သဘောတူနိုင်တဲ့ ပတ်ဝန်းကျင် ပြည့်စုံနေသလားဆိုတဲ့ ပြဿနာ ဖြစ်ပါတယ်။ လိင်ဆိုင်ရာ လုပ်ဆောင်မှု မပြုခင်မှာ ဒီအချက်တွေကို ကိုယ်တိုင် ဆန်းစစ်ကြည့်ပါ။

• တစ်ဖက်လူက ငြင်းဆိုလိုက်ရင်တောင် ပြစ်ဒဏ် ဒါမှမဟုတ် လက်စားချေမှုကို စိုးရိမ်စရာ မလိုတဲ့ အခြေအနေလား?
• နှစ်ဦးကြားမှာ အာဏာ ကွဲပြားမှု (အထက်အောက် ဆက်ဆံရေး၊ ငွေကြေးအရ မှီခိုမှု စသည်) မရှိတဲ့ တန်းတူဆက်ဆံရေးလား?
• တစ်ဖက်လူရော ကိုယ်ရော နှစ်ဦးစလုံးက “သဘောတူညီမှု” ရဲ့ အဓိပ္ပာယ်ကို တူညီစွာ နားလည်ထားသလား?
• ကိုယ်က ဦးစွာ တက်ကြွစွာ သဘောတူညီမှု တောင်းခံခဲ့သလား?

နေ့စဉ်ဘဝမှာ တစ်ဦးနဲ့တစ်ဦး ရွေးချယ်မှုနဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်တွေကို လေးစားတဲ့ အတွေ့အကြုံတွေ ပိုများလာလေ၊ လိင်ဆိုင်ရာ သဘောတူညီမှုကိုလည်း ပိုပြီး ကောင်းကောင်း ကျင့်သုံးနိုင်ပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့အားလုံး မိမိရဲ့ လိင်ဆိုင်ရာ ကိုယ်ပိုင်ဆုံးဖြတ်ခွင့်ကို ကိုယ်တိုင် လေးစားပြီး၊ တစ်ဖက်လူရဲ့ အခွင့်အရေးကိုလည်း တန်ဖိုးထားတဲ့ ယဉ်ကျေးမှုကို အတူတကွ တည်ဆောက်သွားကြရအောင်။

ကိုးကား လင့်များ

• UN Women, When it comes to consent, there are no blurred lines
• UN Women Ecuador, Consent: No blurred lines
• Easy Law (ကိုရီးယား ဥပဒေ အချက်အလက် ဝက်ဘ်ဆိုက်), လိင်ဆိုင်ရာ ကိုယ်ပိုင်ဆုံးဖြတ်ခွင့်