اختلال استرس پس از سانحه (Post-Traumatic Stress Disorder, PTSD) یک مشکل سلامت روان است که می‌تواند پس از اینکه شخصی یک رویداد وحشتناک یا تهدیدکننده زندگی را مستقیما تجربه کند یا شاهد آن باشد، ایجاد شود. حتی پس از پایان یافتن آن رویداد، شوک ناشی از آنچه اتفاق افتاده می‌تواند بارها و بارها برگردد و ممکن است جدی‌ترین تداخل را با زندگی روزمره ایجاد کند. این مقاله بر اساس اطلاعات بهداشتی ارائه‌شده توسط بیمارستان سامسونگ سئول و راهنمای سلامت روان انجمن نوروسایکیاتری کره تهیه شده است.
PTSD چیست؟
PTSD یک اختلال سلامت روان است که می‌تواند پس از آنکه فردی یک آسیب شدید مانند جنگ، تصادف، خشونت یا بلای طبیعی را تجربه کند، بروز کند. وقتی فردی چیزی را تجربه می‌کند که از توان ذهن و جسم او فراتر می‌رود، مغز قادر به پردازش صحیح آن شوک نیست و آن حالت پریشانی می‌تواند برای مدت طولانی ادامه یابد.
علائم PTSD چیست؟
علائم اصلی PTSD در چهار دسته کلی قرار می‌گیرند.
۱. بازتجربه‌سازی
- رویداد آسیب‌زا به‌طور غیرارادی و مکرر به ذهن شخص بازمی‌گردد.
- ممکن است شخص آن رویداد را دوباره در خواب تجربه کند، یا احساس کند که همین لحظه در حال وقوع است.
۲. اجتناب
- شخص آگاهانه سعی می‌کند از خاطرات، مکان‌ها، افراد یا مکالماتی که به رویداد مرتبط هستند دوری کند.
- ممکن است بیان احساسات را سرکوب کند یا به‌لحاظ عاطفی بی‌احساس شود.
۳. بیش‌برانگیختگی (حالت دائمی آماده‌باش)
- شخص همیشه در حال مراقبت از خطر است، یا با صداهای کوچک به‌راحتی از جا می‌پرد.
- ممکن است تحریک‌پذیر یا زودرنج شود، در تمرکز مشکل داشته باشد و خوابیدن برایش سخت باشد.
۴. افکار و احساسات منفی
- اضطراب، خشم، احساس گناه و غم به‌مرور زمان ادامه می‌یابند.
- ممکن است شخص دیدگاه‌های منفی پایداری نسبت به خود یا دنیای اطرافش داشته باشد.
معیارهای تشخیصی: PTSD زمانی تشخیص داده می‌شود که علائمی مانند موارد فوق به مدت حداقل یک ماه پس از رویداد آسیب‌زا ادامه یابند و در زندگی روزمره اختلال ایجاد کنند. ارزیابی دقیق از طریق مصاحبه بالینی و آزمون‌های روان‌شناختی با یک متخصص واجد شرایط انجام می‌شود.
خودارزیابی: چک‌لیست PCL-5
PCL-5 (فهرست بررسی PTSD برای DSM-5) یک ابزار خودارزیابی استاندارد است که به شما امکان می‌دهد علائم PTSD خود را بررسی کنید. اعتبارسنجی و روایی نسخه کره‌ای PCL-5 از طریق تحقیقات داخلی تایید شده است. لطفا ۲۰ مورد زیر را مرور کنید و فکر کنید که در طول ماه گذشته هر یک را چقدر تجربه کرده‌اید. هر مورد با مقیاس ۵ درجه‌ای از “اصلا نه (۰)” تا “به‌شدت (۴)” پاسخ داده می‌شود.
| شماره | مورد |
|---|---|
| ۱ | خاطرات تکراری، آزاردهنده و ناخواسته از تجربه استرس‌زا که ناگهان به ذهن می‌رسند |
| ۲ | خواب‌های آشفته یا کابوس‌های تکراری درباره تجربه استرس‌زا |
| ۳ | احساس ناگهانی یا رفتار به‌گونه‌ای که انگار تجربه استرس‌زا واقعا دوباره اتفاق می‌افتد |
| ۴ | احساس ناراحتی شدید هنگامی که چیزی یادآور تجربه استرس‌زا می‌شود |
| ۵ | واکنش‌های جسمی شدید هنگامی که چیزی یادآور تجربه استرس‌زا می‌شود (مثلا تپش قلب، عرق کردن) |
| ۶ | اجتناب از خاطرات، افکار یا احساسات مرتبط با تجربه استرس‌زا |
| ۷ | اجتناب از یادآورهای بیرونی تجربه استرس‌زا (افراد، مکان‌ها، فعالیت‌ها، موقعیت‌ها) |
| ۸ | مشکل در به‌خاطر آوردن بخش‌های مهم تجربه استرس‌زا |
| ۹ | داشتن باورهای منفی قوی درباره خود، دیگران یا جهان |
| ۱۰ | سرزنش خود یا شخص دیگری برای تجربه استرس‌زا یا اتفاقاتی که پس از آن رخ داد |
| ۱۱ | داشتن احساسات منفی شدید مانند ترس، وحشت، خشم، احساس گناه یا شرم |
| ۱۲ | از دست دادن علاقه به فعالیت‌هایی که قبلا از آنها لذت می‌بردید |
| ۱۳ | احساس فاصله یا جدایی از دیگران |
| ۱۴ | مشکل در تجربه احساسات مثبت |
| ۱۵ | رفتار تحریک‌پذیر، طغیان‌های خشم یا رفتار پرخاشگرانه |
| ۱۶ | پذیرفتن ریسک‌های زیاد یا انجام کارهایی که ممکن است به شما آسیب برساند |
| ۱۷ | بیش‌از‌حد هوشیار، مراقب یا آماده‌باش بودن |
| ۱۸ | احساس جهیدن یا ترسیدن آسان |
| ۱۹ | مشکل در تمرکز |
| ۲۰ | مشکل در به خواب رفتن یا بیدار ماندن |
اگر نگران علائم خود هستید، تشویق می‌شویم به حمایت متخصص مراجعه کنید. از آنجایی که نقطه برش دقیق برای تفسیر PCL-5 ممکن است بسته به متخصص کمی متفاوت باشد، لطفا آخرین راهنمایی‌ها را از مرکز تماس مهاجران 1345 (1345، یک خط تلفن دولتی که راهنمایی چندزبانه درباره زندگی روزمره و رفاه برای خارجیان مقیم کره ارائه می‌دهد) یا نزدیک‌ترین مرکز سلامت روان و رفاه اجتماعی تایید کنید.
پیشگیری و بهبودی از PTSD
پس از گذراندن یک رویداد آسیب‌زا، روش‌های زیر می‌توانند بهبود شما را حمایت کنند. اگر همزمان مشکل خواب هم دارید، لطفا به علل و پیشگیری از اختلالات خواب، خودارزیابی و اطلاعات بیمارستانی نیز مراجعه کنید.
اقدامات مفید
- بگذارید کسی گوش دهد: صحبت کردن با یکی از اعضای خانواده، دوست یا همکار و دریافت حمایت عاطفی مهم‌ترین کاری است که می‌توانید انجام دهید.
- احساسات خود را بپذیرید: ترس، غم و خشم خود را همان‌طور که هستند بشناسید. داشتن این احساسات یک واکنش کاملا طبیعی است.
- یک روتین منظم داشته باشید: سعی کنید ساعات ثابتی برای بیدار شدن و خوابیدن داشته باشید و تلاش کنید روی کارهایی که باید انجام دهید تمرکز کنید.
- بدنتان را حرکت دهید: ورزش سبک و فعالیت بدنی می‌توانند به آرامش ذهن کمک کنند.
- با کسی که به او اعتماد دارید صحبت کنید: افکار و احساسات خود را با کسی که در حال حاضر برایتان مهم است در میان بگذارید.
- به یک باور مثبت چنگ بزنید: این باور را حفظ کنید که “می‌توانم از این بگذرم.”
اقداماتی که باید از آنها اجتناب کنید
- زندگی نامنظم یا گذراندن وقت در حالت بی‌حالی
- مکرر به اشتباهات گذشته فکر کردن
- بیش از حد درگیر اخبار مرتبط با رویداد شدن
- تکیه بر الکل، بازی‌های ویدیویی یا سایر روش‌ها برای انکار یا فرار از مشکل
اگر متوجه شدید که به الکل وابسته می‌شوید، این موضوع می‌تواند به یک مشکل جداگانه تبدیل شود. لطفا به علائم، درمان و منابع مشاوره برای وابستگی به الکل مراجعه کنید.
سوالات متداول
س۱. یکی از اعضای خانواده‌ام تصادف جدی داشته است. چگونه باید با او رفتار کنم؟
اول از همه، به حرف‌هایش گوش دهید و حمایت عاطفی پیوسته‌ای ارائه دهید. به‌جای اینکه او را مجبور کنید درباره رویداد صحبت کند، روی ایجاد فضایی امن و راحت تمرکز کنید که در آن وقتی آماده شد بتواند آزادانه حرف بزند. صرفا در کنارش بودن نیز می‌تواند تفاوت بزرگی ایجاد کند.
س۲. درمان چقدر طول می‌کشد؟
مدت درمان از فردی به فرد دیگر متفاوت است، اما اگر دارودرمانی دریافت می‌کنید، به‌طور کلی توصیه می‌شود حتی پس از ظاهر شدن اثرات، حداقل یک سال بدون قطع کردن زودهنگام ادامه دهید. لطفا برنامه درمانی مشخص را با پزشک خود به‌طور کامل در میان بگذارید. برای یک بازه زمانی دقیق، مستقیما با متخصص‌تان مشورت کنید.
س۳. چه اقداماتی برای سلامت روان مفید یا مضر هستند؟
| مفید | مضر |
|---|---|
| حفظ یک روتین روزانه منظم | سبک زندگی نامنظم یا گذراندن وقت در حالت بی‌حالی |
| تمرکز بر کارهایی که باید انجام دهید | فکر کردن مداوم به اشتباهات گذشته |
| ورزش و فعالیت بدنی | بیش از حد درگیر اخبار مرتبط با رویداد شدن |
| به اشتراک گذاشتن افکار و احساسات با کسی که به او اعتماد دارید | اجتناب از مشکل با تکیه بر الکل، بازی ویدیویی و غیره |
| تمرکز بر افراد و ارزش‌هایی که در حال حاضر برایتان اهمیت دارند |
کجا می‌توانید کمک بگیرید
اگر به مشاوره یا درمان برای PTSD نیاز دارید، در هر زمان با ما تماس بگیرید. تنها نیستید.
سازمان‌های حمایت از سلامت روان عمومی
- مرکز ملی سلامت روان: اطلاعات سلامت روان و ارجاع به مراکز محلی سلامت روان و رفاه اجتماعی را ارائه می‌دهد.
- خط اورژانس مشاوره بحران سلامت روان 1577-0199: ۲۴ ساعته، ۳۶۵ روز سال فعال است. در هر زمانی که بحران سلامت روان دارید می‌توانید تماس بگیرید.
- مرکز ملی درمان تروما: برنامه‌های درمان و توانبخشی تروما را همراه با مشاوره روان‌شناختی ارائه می‌دهد.
- خط مشاوره پیشگیری از خودکشی 109: از ژانویه ۲۰۲۴، مشاوره پیشگیری از خودکشی تحت شماره واحد ۱۰۹ ادغام شده است.
- مرکز تماس مهاجران 1345: راهنمایی چندزبانه درباره زندگی روزمره و رفاه به زبان‌های کره‌ای، انگلیسی و سایر زبان‌ها ارائه می‌دهد.
خدمات مشخص و رویه‌های درخواست هر سازمان ممکن است تغییر کنند، بنابراین پیش از درخواست، آخرین اطلاعات را با ۱۳۴۵ یا مرکز ملی سلامت روان تایید کنید.
پیوندهای مرجع
- انجمن نوروسایکیاتری کره: https://www.knpa.or.kr
- مرکز ملی سلامت روان: https://www.ncmh.go.kr
- مرکز ملی درمان تروما: https://www.ntrc.or.kr
این مقاله نسخه بازنویسی‌شده‌ای از شماره ۶ اخبار سلامت MAP است که توسط MAP بر اساس اطلاعات بهداشتی ارائه‌شده توسط بیمارستان سامسونگ سئول و راهنمای سلامت روان انجمن نوروسایکیاتری کره تهیه شده است.