စိတ်ဓာတ်ကျရောဂါ (Depressive Disorder) ဆိုသည်မှာ ရိုးရိုးရှင်းရှင်း “စိတ်ဓာတ်နည်းနည်းကျနေတဲ့ အခြေအနေ” မဟုတ်ပါ။ ဝမ်းနည်းခြင်း သို့မဟုတ် စိတ်ဓာတ်ကျခြင်းသည် စိတ်ခံစားမှုကို ကျော်လွန်ပြီး ခန္ဓာကိုယ်နှင့် အတွေးအခေါ်များတွင်ပါ သက်ရောက်ကာ နေ့စဉ်ဘဝနှင့် လူမှုဘဝကို တကယ်ပင် ခက်ခဲစေသော အခြေအနေတစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။ မရင်းနှီးသေးသော နိုင်ငံတစ်ခုတွင် ပတ်ဝန်းကျင်အသစ်နှင့် ကိုက်ညီအောင် နေထိုင်ရင်း ဤခံစားမှုများ ရောက်လာတတ်ပါသည်။ တစ်ယောက်တည်း ခံစားရွှေ့ ရင်ဆိုင်စရာ မလိုပါ။

စိုးရိမ်ပူပန်မှုရောဂါ (Anxiety Disorder) နှင့် စိတ်ဒဏ်ရာလွန်စိတ်ဖိစီးမှုရောဂါ (PTSD) ကဲ့သို့ပင် စိတ်ဓာတ်ကျရောဂါသည်လည်း ကျွမ်းကျင်သော ကုသမှုဖြင့် ကောင်းမွန်လာနိုင်သော ရောဂါတစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။

“စိတ်ဓာတ်ကျနေခြင်း” နှင့် “စိတ်ဓာတ်ကျရောဂါ” သည် မတူပါ

မည်သူမဆို ခက်ခဲသောနေ့များတွင် စိတ်ဓာတ်ကျတတ်ပါသည်။ သို့သော် စိတ်ဓာတ်ကျရောဂါသည် ထိုထက်ပိုကြာရှည်ပြီး၊ ထပ်ခါထပ်ခါ ဖြစ်ပေါ်တတ်ကာ၊ အောက်တွင်ဖော်ပြထားသော လက္ခဏာများစွာနှင့် တွဲဖက်ပါလာပါသည်။

စိတ်ဓာတ်ကျရောဂါ၏ အဓိကလက္ခဏာများ

အောက်ပါလက္ခဏာများ နှစ်ပတ်နှင့်အထက် ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်နေပါက စိတ်ဓာတ်ကျရောဂါ ဖြစ်နိုင်သည်ဟု သံသယရှိနိုင်ပါသည်။

  • ဝမ်းနည်းခြင်း၊ စိုးရိမ်ခြင်း၊ ဟာလာဟင်းလင်းဖြစ်ခြင်း၊ မျှော်လင့်ချက်မဲ့ခြင်းတို့ ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်ခြင်း
  • အပြစ်ရှိသည်ဟုခံစားခြင်း၊ အားပျော့ခြင်း၊ စိတ်ဝင်စားမှု ဆုံးရှုံးခြင်း
  • လုပ်ဆောင်မှုနီးပါးအားလုံးတွင် စိတ်ဝင်စားမှု သို့မဟုတ် ပျော်ရွှင်မှု မခံစားရခြင်း
  • ကိုယ်အလေးချိန် သိသိသာသာ ကျသွားခြင်း သို့မဟုတ် တက်လာခြင်း
  • အိပ်ပျော်ရန် အလွန်ခက်ခဲခြင်း (အိပ်မပျော်ခြင်း) သို့မဟုတ် ဆန့်ကျင်ဘက်အားဖြင့် အလွန်အကျွံ အိပ်ခြင်း (အိပ်လွန်ခြင်း)
  • နံနက်စောစော အလွန်စောစီးစွာ နိုးခြင်း သို့မဟုတ် နောက်ကျသည်အထိ မထနိုင်ခြင်း
  • ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှု ပြင်းထန်ပြီး စွမ်းအင်မရှိခြင်း
  • စဉ်းစားရန် သို့မဟုတ် အာရုံစူးစိုက်ရန် ခက်ခဲခြင်း
  • သေခြင်းအကြောင်း ထပ်ခါထပ်ခါ တွေးတောခြင်း သို့မဟုတ် မိမိကိုယ်ကို သတ်သေရန် တွေးတော သို့မဟုတ် စီစဉ်ခြင်း

အိပ်စက်ခြင်းဆိုင်ရာ ပြဿနာများသည် စိတ်ဓာတ်ကျရောဂါနှင့်အတူ ပေါ်ပေါက်တတ်ပါသည်။ အိပ်စက်ခြင်းချို့ယွင်းမှု၏ အကြောင်းရင်းနှင့် ကာကွယ်နည်း ကိုလည်း ဖတ်ရှုကြည့်ပါက အထောက်အကူဖြစ်နိုင်ပါသည်။

ကိုယ်တိုင်စစ်ဆေးနိုင်သော ကိရိယာ - PHQ-9

PHQ-9 (Patient Health Questionnaire-9) သည် မိမိ၏လက္ခဏာများကို ကိုယ်တိုင်စစ်ဆေးကြည့်နိုင်သော အချက် ၉ ချက်ပါ စစ်ဆေးမှုကိရိယာ ဖြစ်ပါသည်။ ဝမ်းနည်းခြင်း၊ ပျော်ရွှင်မှု ဆုံးရှုံးခြင်း၊ အိပ်စက်ခြင်းပြဿနာ၊ အစာစားချင်စိတ် ကျဆင်းခြင်း၊ အာရုံစူးစိုက်မှု ကျဆင်းခြင်း စသည့် လက္ခဏာ ၉ ခုကို ပြီးခဲ့သော နှစ်ပတ်အတွင်း မည်မျှ မကြာခဏ ကြုံတွေ့ခဲ့သည်ကို စစ်ဆေးကြည့်သည့် နည်းလမ်းဖြစ်ပါသည်။

PHQ-9 စစ်ဆေးမှု သို့မဟုတ် စိတ်ဓာတ်ကျရောဂါအတွက် ဆွေးနွေးတိုင်ပင်လိုပါက အောက်ပါ အာရှငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် ရွှေ့ပြောင်းခြင်း (MAP, Migration to Asia Peace) သို့ ဆက်သွယ်ပါ။

စိတ်ဓာတ်ကျရောဂါ ကာကွယ်ရန် နေထိုင်မှုအလေ့အကျင့်များ

စိတ်ဓာတ်ကျရောဂါကို ကာကွယ်ရာတွင် အထောက်အကူဖြစ်စေသော နေထိုင်မှုပုံစံများ ရှိပါသည်။ သေးငယ်သည့်အရာတစ်ခုစီကစပြီး စတင်ကြည့်ပါ။

  • လုံလောက်စွာ အိပ်ပါ: ကဖိန်း (ကော်ဖီ၊ စွမ်းအင်အချိုရည်များ) နှင့် အရက်ကို အလွန်အကျွံ မသောက်ခြင်းက အကောင်းဆုံးပါ။
  • ကောင်းစွာ အနားယူပါ: ခန္ဓာကိုယ်နှင့် စိတ်ကို သက်သာရာ ရှိအောင် နေရာပေးပါ။
  • ကောင်းစွာစားပြီး ရေသောက်ပါ: ပုံမှန်စားသောက်ပြီး ရေဓာတ်ကို လုံလောက်စွာ ရရှိအောင် သောက်ပါ။
  • စကားပြောပါ: စိတ်ဓာတ်ကျသော ခံစားမှုများကို တစ်ယောက်တည်း စုပုံမထားဘဲ မိသားစု၊ သူငယ်ချင်း၊ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်များထံ ဖွင့်ဟ ပြောပြပါ။
  • ပုံမှန် လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ပါ: ပေါ့ပေါ့ပါးပါး လမ်းလျှောက်ရုံဖြင့်ပင် များစွာ အထောက်အကူဖြစ်ပါသည်။
  • နံနက်နေရောင်ခြည် ခံပါ: နေ့စဉ်နံနက် ၃၀ မိနစ်ခန့် နေရောင်ခြည်ခံပါက စိတ်ဓာတ်တိုးတက်စေရာတွင် ထိရောက်ပါသည်။

မကြာခဏမေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ (Q&A)

Q1. ကလေးများလည်း စိတ်ဓာတ်ကျရောဂါ ဖြစ်နိုင်ပါသလား။

ဖြစ်နိုင်ပါသည်။ သို့သော် ကလေးများ၏ စိတ်ဓာတ်ကျရောဂါသည် လူကြီးများနှင့် အနည်းငယ် ကွဲပြားစွာ ပေါ်ပေါက်တတ်ပါသည်။ စိတ်တိုခြင်း၊ ဒေါသထွက်ခြင်း၊ ခန္ဓာကိုယ်လက္ခဏာများ များတတ်ပြီး၊ ကျောင်းပျက်ကွက်ခြင်း၊ အိမ်ပြေးခြင်း၊ မှားယွင်းသောအပြုအမူ စသည့် အပြုအမူဆိုင်ရာ ပြဿနာများ သို့မဟုတ် ကျောင်းအောင်မှတ် ကျဆင်းခြင်းဖြင့် ဖုံးကွယ်နေတတ်ပါသည်။ ကလေးသည် ပုံမှန်နှင့်မတူ ထူးခြားနေသည်ဟု ခံစားရပါက သေချာ ဂရုပြုကြည့်ရှုပါ။

Q2. အိပ်မပျော်ရင် စိတ်ဓာတ်ကျရောဂါ ဖြစ်ပါသလား။

အိပ်ရေးပျက်ခြင်းတစ်ခုတည်းကြောင့် စိတ်ဓာတ်ကျရောဂါ မဖြစ်ပါ။ သို့သော် စိတ်ဓာတ်ကျရောဂါ ရှိနှင့်ပြီးသူက အိပ်မပျော်ပါက လက္ခဏာများ ပိုဆိုးနိုင်ပါသည်။ ဆန့်ကျင်ဘက်အားဖြင့် ကောင်းမွန်သော အိပ်စက်မှုအလေ့အကျင့်သည် စိတ်ဓာတ်ကျရောဂါ ကာကွယ်ရာတွင် အထောက်အကူဖြစ်ပါသည်။

Q3. အိပ်ဆေးကို တစ်ယောက်တည်း ကြာရှည် သောက်နေလို့ ရပါသလား။

စိုးရိမ်ပူပန်နေသော စိတ်ကို နားလည်ပါသည်။ သို့သော် အိပ်ဆေးကို ဂရုမစိုက်ဘဲ ကြာရှည် သောက်ပါက မှီခိုလာရန် လွယ်ကူပါသည်။ အထူးသဖြင့် စိတ်ဓာတ်ကျရောဂါ ရှိသူက အိပ်ဆေးကို မှားယွင်းစွာ သောက်ပါက လက္ခဏာများ ပိုဆိုးနိုင်ပါသည်။ အိပ်မပျော်မှု၏ မူလအကြောင်းရင်းဖြစ်သော စိတ်ဓာတ်ကျရောဂါကို ကုသခြင်းက ပိုမိုထိရောက်ပါသည်။ ဆရာဝန်နှင့် မဖြစ်မနေ တိုင်ပင်ပါ။

Q4. စိတ်ဓာတ်ကျရောဂါ လုံးဝ ပျောက်ကင်းနိုင်ပါသလား။

ကံကောင်းစွာဖြင့် စိတ်ဓာတ်ကျရောဂါ အများစုသည် ကုသ၍ ရပါသည်။ ကုသမှု မရယူပါက စိတ်ဓာတ်ကျရောဂါသည် ၆ လမှ ၁၃ လ ခန့် ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်နိုင်သော်လည်း၊ ကုသမှုရယူပါက ၂ လ ခန့်အထိ ကာလ များစွာ လျှော့ချ၍ ရပါသည်။ ကုသမှုမရှိဘဲ နေထိုင်ပါက ပြန်လည်ဖြစ်ပွားမှု မကြာခဏဖြစ်ကာ နေ့စဉ်ဘဝပေါ် သက်ရောက်မှု ပိုမိုနက်ရှိုင်းလာသဖြင့်၊ ကုသမှု မဖြစ်မနေ ရယူရန် အကြံပြုပါသည်။

Q5. ဆေးမသောက်ဘဲ ကုသလို့ ရပါသလား။

ဆေးဝါးဖြင့်ကုသခြင်း၊ စိတ်ကုသမှု (ဆွေးနွေးတိုင်ပင်ခြင်း)၊ အုပ်စုလိုက်ကုသမှု၊ သိမြင်မှုနှင့်အပြုအမူဆိုင်ရာကုသမှု၊ အလင်းရောင်ကုသမှု စသည့် နည်းလမ်းမျိုးစုံ ရှိပါသည်။ စိတ်ဓာတ်ကျရောဂါ၏ အတိမ်အနက်နှင့် တစ်ဦးချင်းအခြေအနေအလိုက် ကုသနည်း ကွဲပြားသဖြင့် တစ်ဦးချင်းနှင့် ကိုက်ညီသော ကုသမှု လိုအပ်ပါသည်။ ပြင်းထန်သော စိတ်ဓာတ်ကျရောဂါအတွက် ဆေးဝါး မဖြစ်မနေ လိုအပ်နိုင်သော်လည်း၊ ဆေးတစ်ခုတည်းဖြင့် မလုံလောက်ပါ။ တာဝန်ခံဆရာဝန်နှင့် လုံလောက်စွာ တိုင်ပင်ဆွေးနွေးမှု တွဲဖက်ပြုလုပ်ခြင်းက အရေးကြီးပါသည်။

အကူအညီ ရယူနိုင်သည့်နေရာများ

အကူအညီ လိုအပ်ပါသလား။ တစ်ယောက်တည်း ခံစားရွှေ့ ရင်ဆိုင်စရာ မလိုပါ။ အောက်ပါ ဆက်သွယ်ရန်လိပ်စာများသို့ စိတ်အေးချမ်းစွာ ဆက်သွယ်မေးမြန်းပါ။

ကိုရီးယားရှိ စိတ်ကျန်းမာရေး ဆွေးနွေးတိုင်ပင်ရေး ဖုန်းလိုင်းများ

အချိန်မရွေး အခမဲ့ ဆွေးနွေးတိုင်ပင်နိုင်ပါသည်။

အဖွဲ့အစည်းဖုန်းနံပါတ်လုပ်ငန်းချိန်
မိမိကိုယ်ကိုသတ်သေမှု ကာကွယ်ရေး ဆွေးနွေးတိုင်ပင်ရေးဖုန်း 109၂၄ နာရီ
စိတ်ကျန်းမာရေး အကြပ်အတည်း ဆွေးနွေးတိုင်ပင်ရေးဖုန်း 1577-0199၂၄ နာရီ

ဆက်သွယ်ရန်လိပ်စာနှင့် လုပ်ငန်းချိန်များ ပြောင်းလဲနိုင်ပါသည်။ ဆက်သွယ်မေးမြန်းခြင်းမပြုမီ သက်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းတွင် နောက်ဆုံးအချက်အလက်များကို စစ်ဆေးပါ။

ကိုးကားလင့်ခ်များ

ဤစာတမ်းသည် Samsung Seoul ဆေးရုံမှ ပံ့ပိုးပေးသော ကျန်းမာရေးအချက်အလက်များကို အခြေခံ၍ MAP မှ ပြုစုထားသော အချက်အလက်များအပေါ် အခြေခံ၍ ရေးသားထားခြင်းဖြစ်ပါသည်။